If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość

Zakup Luizjany i jej eksploracja

W 1803 r., prezydent Jefferson podjął, właściwie wbrew swojej własnej wizji uprawnień prezydenta, kontrowersyjną decyzję, dzięki której Stany Zjednoczone prawie podwoiły swoją powierzchnię. Tłumaczenie na język polski: Fundacja Edukacja dla Przyszłości, dzięki wsparciu wolontariuszy.

Streszczenie

  • Zakup Luizjany podwoił rozmiar Stanów Zjednoczonych, zmieniając środowiskową i ekonomiczą strukturę kraju.
  • Jefferson musiał stawić czoło pytaniu, czy prezydent ma prawo kupować terytorium, ponieważ Konstytucja nie stwierdza jednoznacznie, czy jest to dozwolone.
  • Jefferson zlecił Meriwetherowi Lewisowi i Williamowi Clarkowi, by zbadali nowe nieznane terytorium i spowodował, że Kongres przyznał im fundusze na ekspedycję.

Zakup Luizjany

Chociaż terytorium Luizjany wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk między Francją a Hiszpanią, w 1800 roku Hiszpania zrzekła się tego terytorium na rzecz napoleońskiej Francji. Napoleon, którego uwagę pochłaniała wojna w Europie, zaczął postrzegać to terytorium jako niepotrzebny ciężar. W 1803 roku zgłosił się na ochotnika, by sprzedać wszystkie 828 000 mil kwadratowych Stanom Zjednoczonym za okazyjną cenę $15 millionów.
Jefferson trzymał się ścisłej interpretacji konstytucji i wierzył, że bez konkretnego określenia (zapisu) jego prawa jako prezydenta do zakupu, kupno Terytorium Luizjany może być niezgodne z konstytucją. Federaliści sprzeciwiali się zakupowi z kilku powodów, wśród których głównym było prawdopodobieństwo, że nowe niewolnicze stany wejdą do Unii z południowych części terytorium.
Pomimo sprzeciwu federalistów i kwestionowanej konstytucyjności zakupu, Jefferson zgodził się na umowę, która prawie podwoiła terytorium USA. W odniesieniu do zakupu powiedział do swojego gabinetu: "Jest to sytuacja przypominająca działanie opiekuna, który inwestuje pieniądze swojego podopiecznego w zakup ważnego sąsiedniego terytorium i mówi mu, gdy już jest pełnoletni, zrobiłem to dla twojego dobra".1 Jefferson miał rację zakładając, że Terytorium Luizjany będzie ważnym elementem przyszłości Stanów Zjednoczonych..
Obszar uzyskany na drodze zakupu Luizjany. Obraz dzięki uprzejmości Wikimedia Commons.

Ekspedycja Lewisa i Clarka

W celu zbadania i stworzenia mapy terenu, Jefferson autoryzował ekspedycję na zachód prowadzoną przez dwóch ochotników z amerykańskiej armii, kapitana Merriwethera Lewisa i podporucznika Williama Clarka. Ich ekspedycja trwała od 1803 do 1806 i poszła pomyślnie dzięki kobiecie z plemienia Shoshone, Sacagaweii, która była ich przewodniczką. Bez obszernej wiedzy Sacagaweii o terytorium i plemionach je zamieszkujących, ekspedycja Lewisa i Clarka miałaby niewielkie szanse powodzenia.
Detal z muralu przedstawiającego Sacagaweę prowadzącą Lewisa i Clarka. Mural został wykonany przez Samuela Paxsona ok. 1912 r., można go zobaczyć w stolicy stanu Montana. Zdjęcie dzięki uprzejmości Wikimedia Commons.
Zakup Luizjany okazał się cieszyć popularnością wśród białych Amerykanów, którzy pragnęli więcej zachodnich ziem do zasiedlenia. Transakcja pomogła Jeffersonowi wygrać reelekcję w 1804 roku. Ze 176 oddanych głosów elektorskich, wszystkie oprócz 14 były na jego korzyść.
Wielka ekspansja Stanów Zjednoczonych osiągnięta dzięki Zakupowi Luizjany spotkała się jednak z krytyką, zwłaszcza ze strony mieszkańców północy, którzy obawiali się dodania większej liczby niewolniczych stanów i związanego z tym braku reprezentacji ich interesów na północy. Dla południowych posiadaczy niewolników nowe zachodnie ziemie byłyby dobrodziejstwem; dla zniewolonych ludzi Zakup Luizjany groził utrwaleniem i rozszerzeniem ich cierpienia na zachodnie terytoria.

Wpływ na środowisko

Lewis i Clark sporządzili skrupulatne notatki na temat flory i fauny, którą napotkali podczas swojej podróży. Ogromne chmury komarów kłębiły się wokół ich głów, gdy podróżowali w górę rzeki Missouri. Napotkali (i zabili) wiele różnych zwierząt, w tym łosie, bizony i niedźwiedzie grizzly. Jeden z członków wyprawy przeżył ukąszenie grzechotnika. Podczas gdy mężczyźni zbierali minerały i okazy roślin i zwierząt, nadmiernie ciekawski Lewis próbował minerałów, smakując je i w pewnym momencie poważnie zachorował.
W swoich dziennikach naszkicowali i udokumentowali ponad 260 roślin, w większości nowych dla odkryć naukowych. Dokonali również pierwszych naukowych odkryć wielu gatunków ptaków, gadów i ssaków. Jednak w miarę jak nowi osadnicy rozpoczynali swoje życie na zachodniej granicy, zachowanie tych nowo odkrytych gatunków nie było ich zmartwieniem. 2

Jak uważasz?

Dlaczego wielu Federalistów kwestionowało konstytucyjność zakupu Luizjany?
Zrób listę zalet i wad zakupu Luizjany. Gdybyś był prezydentem Jeffersonem, czy zdecydowałbyś się na nabycie tego terytorium?
Jak zakup Luizjany łączył się z wizją agrarnej Ameryki Jeffersona?

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.