If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość

Arabia po I wojnie światowej - film z polskimi napisami

Stworzone przez: Sal Khan.

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.

Transkrypcja filmu video

W czasie, gdy wybuchła I wś, Brytyjczycy byli już na Bliskim Wschodzie. Egipt był wtedy już brytyjskim protektoratem, który stał się oficjalny po wybuchu I wojny światowej, a niepodległość uzyskał dopiero w 1922 roku. Nie dostali jej po prostu, musieli o nią walczyć, wzniecili powstanie przeciwko brytyjskim rządom i wygrali, i w 1922 roku Egipt zyskał niepodległość. Brytyjczycy posiadali również Kuwejt pod protektoratem, i to od 1800 roku, a uzyskał on niepodległość dopiero w 1961 roku. Wiemy też, że Brytyjczykom bardzo zależało na pozyskaniu wsparcia Arabów, na przekonaniu ich do powstania przeciwko Turkom, dzięki czemu sami mogliby śmiało walczyć z nimi na frontach synajskim i palestyńskim oraz na froncie mezopotamskim. W szczególności próbowali przekonać tego dżentelmena, Husajna Ibn Alego, który w tym czasie, na początku I wojny światowej, był szarifem Mekki. Aby go przekonać, złożyli mu kilka obietnic. Mamy cały film na temat korespondencji McMahona-Husseina. Mamy cały film na temat korespondencji McMahona-Husseina. Obiecali mu: 'jeśli nam pomożesz, damy ci niepodległe państwo arabskie, które obejmie całe to terytorium z wyjątkiem, no może, tego fragmentu na górze'. Po tych brytyjskich zapewnieniach zgadza się on zaangażować swoje siły do walki w arabskiej rewolcie, do powstania i pomocy Brytyjczykom. Od tego momentu, w 1916 roku, kiedy wybuchło arabskie powstanie, ogłasza się on królem Hidżazu. W ramach ciekawostki geograficznej, to jest właśnie Hidżaz. To zachodnie wybrzeże Półwyspu Arabskiego, na którym znajdują się bardzo wpływowe miasta Mekka i Medyna. Możesz się zastanawiać - co właściwie się stało z Hidżazem? Czy cały ten region nie jest teraz Arabią Saudyjską? I masz rację. Krótko po tych wydarzeniach - gdy w 1916 roku ogłasza się królem Hidżazu, pojawia się wtedy inna grupa, Saudyjczycy w regionie Nadżdu, który leży właśnie tutaj. W 1925 roku udaje im się z powodzeniem podbić Nadżd, a Ibn Saud ogłasza się królem Nadżdu i Hidżazu, od 1926 do 1932 roku. Później łączy je w Arabię Saudyjską i zostaje jej pierwszym królem aż do 1953 roku. W ten sposób powstała Arabia Saudyjska. A więc wróćmy teraz do I wojny światowej. Mamy arabskie powstanie. Husajn bin Ali ogłasza się królem Hidżazu. Dwóch z jego synów bardzo zaangażowało się we współpracę z Brytyjczykami w walce przeciwko Turkom. Ten tutaj to Fajsal Ibn Husajn. "Ibn Husajn" dosłownie oznacza "syn Husajna". Natomiast ten to Abd Allah. Pod koniec wojny, a mówiliśmy o tym w filmie o kampanii mezopotamskiej, synajskiej i palestyńskiej, połączone brytyjskie i arabskie siły zdołały przedostać się na terytorium, które teraz byłoby północną Syrią. Udało im się dotrzeć także na teren obecnego Iraku. Możemy sobie wyobrazić, że Arabowie są spragnieni w tych powojennych warunkach posiadania własnego państwa. Powodem, dla którego jednak nie są zbyt pewni swojej przyszłości są pewne rzeczy, które wyszły na jaw podczas wojny. Wiemy teraz, że podczas gdy Brytyjczycy próbowali przekonać Husajna Ibn Alego, by wraz ze swoimi wojskami powstał przeciwko Turkom, sami dogadywali się z Francuzami poprzez tajną umowę Sykes-Picot, by zasadniczo podzielić to całe terytorium pomiędzy Brytyjczyków i Francję. Tak naprawdę nie brali pod uwagę niepodległego państwa dla Arabów. Kilka lat później, w 1917 roku, jeszcze w czasie wojny, podczas wojny, uchwalono deklarację Balfoura, która ogłaszała brytyjski zamiar stworzenia ojczyzny dla narodu żydowskiego. Później, pod koniec tego samego miesiąca, w listopadzie 1917 roku, Rosjanie upubliczniają umowę Sykes-Picot, tak więc wszystkie te wydarzenia bardzo zaniepokoiły Arabów. Brytyjczycy zapewnili ich wtedy : 'ta umowa to nie była na poważnie, po prostu dalej przy nas walczcie'. Tak więc pod koniec wojny mocno im zależało na uzyskaniu tego, co według nich im się słusznie należało. Tak więc Fajsal Ibn Husejn bierze udział w konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r. ... W 1919 mamy paryską ... konferencję pokojową... i żeby było jasne, w tamtym momencie nie było czymś oczywistym wyłonienie się w przyszłości tego nie było czymś oczywistym wyłonienie się w przyszłości tego konfliktu pomiędzy obecnym Izraelem i Arabami. Faisal Ibn Husajn był właściwie chętny na wyciągnięcie ręki do Światowej Organizacji Syjonistycznej, czyli ruchu syjonistycznego, aby uzyskać ich pomoc w ustanowieniu niepodległego państwa arabskiego. Nie sądził, że uda im się ustanowić niepodległe państwo żydowskie, ale stwierdził - 'jeśli oni mogą mieć tu swoją ojczyznę, i żeby do tego doprowadzić są gotowi poprzeć mnie w sprawie niepodległego państwa arabskiego, to mogę w sumie wysłać im gałązkę oliwną'. To cytat Fajsala Ibn Husajna. Starał się wtedy uzyskać poparcie dla niepodległego państwa arabskiego, które, jak twierdził, zostało mu obiecane w korespondencji McMahona z jego ojcem. To słowa Fajsala: "My Arabowie, patrzymy z największą sympatią na ruch syjonistyczny. Nasza delegacja tutaj w Paryżu jest w pełni zaznajomiona z propozycjami złożonymi wczoraj przez Organizację Syjonistyczną na konferencji pokojowej i uważamy je za umiarkowane i właściwe. Zrobimy wszystko, co w naszej mocy, aby im pomóc, a Żydom życzymy serdecznego powitania w domu. Oczekuję, a moi ludzie wraz ze mną, przyszłości, w której my pomożemy wam, a wy pomożecie nam, tak aby kraje, którymi jesteśmy wzajemnie zainteresowani, mogły ponownie zająć swoje miejsca we wspólnocie cywilizowanych narodów świata". Dodał jednak to zastrzeżenie, że robi to, bo chce ich poparcia jego niepodległego państwa i dodał zastrzeżenie: 'to obowiązuje tylko wtedy, tylko wtedy będę wspierał deklarację Balfoura, jeśli dostaniemy niepodległe państwo'. Naprawdę pragnął... naprawdę pragnął tego niepodległego... ...niepodległego państwa. Wyraźnie zastrzegł: 'jeśli nie dostaniemy niepodległego państwa, to wszystko, co tu powiedziałem, nie będzie miało zastosowania'. Ostatecznie podpisano traktat z Sev w 1920 roku. Okazuje się, że umowa Sykes-Picot miała o wiele większą wagę niż zapewnienia McMahona i Husajna, ponieważ w traktacie z Sev obszar ten został podzielony, zasadniczo, zgodnie z porozumieniem Sykes-Picot. Tutaj, na górze, cały ten region został przekazany Francji, nazwano go mandatem, czyli zasadniczo pozwolono na okupację przez Francję, ale nazwano to mandatem. Aliantom zależało, by nazywać to mandatem, żeby nie wydawało się, że Francja coś dostaje. Mandat to coś w tym stylu: 'hej, musicie przyjść pomóc tym ludziom, aby przekształcić ich w państwo, aby pomóc im przekształcić instytucje, aby później ostatecznie mogli stać się niepodlegli'. Alianci chcieli, żeby wyglądało to tak: 'patrzcie, państwa centralne, patrzcie, Turcy, nie dajecie nam czegoś, nie dajecie nam tego terytorium, dajecie nam obowiązek'. Nie trzeba dodawać, że byli chętni do zajęcia tego terytorium, tak chętni, że kiedy Fajsal Ibn Husajn w 1920 ogłosił się królem Syrii, to go z niej wyrzucili. I nie miał on właściwie żadnej władzy, by to zakwestionować. Ten obszar tutaj, całkiem zgodnie z umową Sykes-Picot, przypadł Brytyjczykom, cały ten obszar stał się brytyjskim mandatem. Na obszarze, gdzie dziś jest Irak, doszło do powstania w 1920 roku, nie docenili tego gestu, doszło do powstania w 1920 roku, nie docenili tego gestu, myśleli, że mieli stać się już do tego czasu niezależni. Uwolnili się od Turków, i nagle przychodzą Brytyjczycy i mówią, że oni tu rządzą. Więc w 1920 dochodzi do buntu przeciwko Brytyjczykom. Ci zaczynają sobie uświadamiać: 'kurczę, trochę za dużo kosztuje kontrolowanie tego wszystkiego, może powinniśmy kogoś tu ustanowić, i nadal byśmy mieli tu protektorat, mandat, ale w sumie czemu by nie ustanowić tu kogoś, jakiegoś arabskiego przywódcę, jako króla tego regionu'. I tak ogłaszają Fajsala Ibn Husejna królem Iraku. Jest teraz królem Iraku, zasadniczo pod protekcją albo pod kontrolą, Brytyjczyków od 1921 do 1933 roku, kiedy to w końcu zyskują niepodległość od Brytyjczyków, w 1932. Kiedy oddzielają się od Syrii, jego brat Abd Allah, syn Husejna Ibn Aliego, może zostać wtedy królem Transjordanii. Uzyskują niepodległość w 1946 roku, po II wojnie światowej, a on zostaje królem Jordanii. Syria i Liban uzyskują niepodległość dopiero w trakcie lub po II wojnie światowej. Liban uzyskuje niepodległość w 1943, Syria uzyskuje niepodległość od Francuzów w 1946. Wiemy też, że mandat Palestyny, który utrzymali Brytyjczycy, stanie się drażliwym punktem podczas II wojny światowej, a następnie, wraz z powstaniem państwa Izraela wkrótce potem, stanie się, wręcz można powiedzieć, punktem zapalnym w sprawach międzynarodowych.