If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość

Madonna wśród skał

Leonardo stworzył dwie wersje swojej Madonny wśród skał (ta znajdująca się w Luwrze powstała jako pierwsza). Obrazy te dobrze ukazują cechy nowego stylu dojrzałego renesansu. Leonardo namalował oba dzieła w Mediolanie, dokąd przeprowadził się z Florencji.
Leonardo da Vinci, The Virgin of the Rocks, c. 1483-86, oil on panel, 199 x 122 cm (Louvre, Paris)
Zwykle kiedy widzimy wizerunki Maryi i Chrystusa (na przykład na obrazach Lippiego i Giotta), Maryja jest ukazywana na tronie jako królowa niebios. Tutaj jednak Maryja siedzi na ziemi. Ten typ reprezentacji jest nazywany typem "Madonny pokornej". Maryja otacza ręką małego Jana Chrzciciela, który składa ręce w geście modlitwy w kierunku Dzieciątka Jezus. Dzieciątko Jezus z kolei błogosławi Jana Chrzciciela. Lewa dłoń Maryi unosi się protekcyjnie nad głową syna, podczas gdy anioł spogląda i i wskazuje na małego Jana Chrzciciela. Wszystkie postaci zostały umieszczone pośrod niesamowitego i mistycznego krajobrazu z rzekami płynącymi donikąd i dziwnymi formacjami skalnymi, które przypominają Dolomity - pasmo górskie w północno-wschodnich Włoszech. Na pierwszym planie widzimy starannie i precyzyjnie namalowane kwiaty oraz inne rośliny.
Maryja, Jan Chrzciciel, Dzieciątko Jezus i anioł (detal), Leonardo da Vinci, Madonna wśród skał, ok. 1483-86, olej na desce, 199 x 122 cm (Luwr, Paryż)
Od razu rzuca nam się w oczy idealne piękno Madonny, a także jej pełen gracji sposób poruszania, czyli cechy typowe dla malarstwa dojrzałego renesansu.
Filippo Lippi, Matka Boska z Dzieciątkiem i aniołami, ok. 1465, tempera na desce, 92 x 63,5 cm (Galeria Uffizi, Florencja)
Po raz pierwszy w historii włoskiego renesansu artysta całkowicie zrezygnował z aureoli. Fra Filippo Lippi zredukował aureolę do wąskiego obwodu wokół głowy Maryi. Oczywiście nierealny, symboliczny charakter aureoli był sprzeczny z założeniami realizmu renesansu. Była ona w pewnym sensie niezbędną pozostałością średniowiecza: w jaki jeszcze sposób można zaznaczyć boskość postaci?
Leonardo znalazł jednak inny sposób na zaznaczenie boskości — dając postaciom idealne piękno i wdzięk. Przecież nigdy nie pomyślelibyśmy, że siedzące grupy postaci Leonarda są na zwykłym pikniku — obraz Lippiego Matka Boska z Dzieciątkiem i aniołami wygląda niemalże jak portret rodzinny. Nie ma wątpliwości, że Madonna wśród skał jest mistyczną wizją przedstawiającą Maryję, Dzieciątko Jezus, Jan Chrzciciela i anioła w niebie.

Zwarta kompozycja

Widzimy, że Leonardo zgrupował postaci razem w geometryczny układ na kształ piramidy (piramida zamiast trójkąta, ponieważ Leonardowi zależało na stworzeniu iluzji przestrzeni, a piramida jest trójwymiarowa). Jego postaci wykonują gesty i patrzą na siebie. Oba te nowe rozwiązania służą ujednoliceniu kompozycji i odróżniają dzieło Leonarda od wcześniejszych obrazów renesansów, na których postaci wydają się bardziej oddzielone od siebie.
Różnica jest również zauważalna w postaci anioła, którego Leonardo pomalował na obrazie swojego nauczyciela Verocchia. Anioł Leonardo ma bardziej skomplikowaną pozę. Rzeczy, których artyści dopiero uczyli się robić we wczesnym renesansie (jak np. kontrapost), nie stanowią teraz problemu dla artystów dojrzałego renesansu.
Po lewo: Andrea del Verroccio i Leonardo da Vinci, Chrzest Chrystusa, 1472-1475, olej na desce, 177 x 151 cm (Galeria Uffizi, Florencja);
po prawo: anioł Leonarda (detal), Andrea del Verroccio i Leonardo da Vinci, Chrzest Chrystusa, 1472-1475, olej na desce, 177 x 151 cm (Galeria Uffizi, Florencja)
W rezultacie artyści dojrzałego renesansu mogą zrobić więcej z ciałem— przedstawić je w sposób bardziej złożony, bardziej elegancki i dodać mu wdzięku. Podobnie kompozycje obrazów dojrzałego renesansu są bardziej złożone i wyrafinowane niż kompozycje wczesnego renesansu–postaci komunikują się ze sobą poprzez gesty i spojrzenia, często są również zgrupowane w układ w kształcie piramidy.
Autorami eseju są dr Beth Harris i dr Steven Zucker.
Dodatkowe materiały w języku angielskim:

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.