If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość

Artykuł V i procedura wprowadzania poprawek

Jak obywatele USA mogą zmienić Konstytucję? 

Kluczowe informacje

  • Poprawka to zmiana lub dodanie czegoś do Konstytucji.
  • Podczas opracowywania tekstu Konstytucji jej twórcy określili procedurę wprowadzania poprawek w Artykule V, który daje obywatelom sposób na zmianę Konstytucji.

Dlaczego procedura wprowadzania poprawek jest potrzebna?

Konstytucja Stanów Zjednoczonych została ratyfikowana w 1789 roku, czyli ma 229 lat, co czyni ją najstarszą Konstytucją nowożytną.
Przez to, że Stany Zjednoczone wciąż się rozwijały i stawały przed wyjątkowymi wyzwaniami, jakie przyniosły ze sobą nowoczesne działania wojenne, sojusze i technologia, niektórzy krytycy twierdzą, że twórcy Konstytucji nie mogli przewidzieć, jakich zmian doświadczy ten kraj. Co możemy zrobić, żeby znowelizować Konstytucję i rozwiązać te kwestie? Jej twórcy wymyślili rozwiązanie - obywatele mogą wprowadzić zmiany do Konstytucji.
Twórcy Konstytucji dodali procedurę wprowadzania poprawek, czy też zmieniania Konstytucji w artykule V. Od 1789 roku Stany Zjednoczone dodały do swojej Konstytucji 27 poprawek. Poprawka to zmiana Konstytucji. . Pierwsze dziesięć poprawek do Konstytucji stało się znane jako Karta Praw. Te 10 poprawek zostało zaprojektowane w celu ochrony praw i wolności jednostki, takich jak prawo wolności słowa i prawo do ławy przysięgłych w sprawach cywilnych.

Artykuł V

Artykuł V określa procedurę wprowadzania poprawek do Konstytucji. Jednak jej twórcy chcieli, żeby ta procedura była trudna - chociaż rząd federalny może dodawać poprawki, to każda poprawka musi zostać ratyfikowana przez 3/4 stanów.
“Kongres proponuje poprawki do niniejszej konstytucji, ilekroć dwie trzecie obu izb uzna to za potrzebne, a na wniosek ciał ustawodawczych dwu trzecich stanów zwołuje Konwencję dla zaproponowania poprawek. W każdym z tych wypadków poprawki uzyskują, zarówno w całej swej treści, jak i intencji, moc równą innym częściom niniejszej konstytucji, ale dopiero po ratyfikowaniu ich bądź przez ciała ustawodawcze trzech czwartych stanów, bądź przez konwencję w trzech czwartych stanów, zależnie od tego, który z tych trybów ratyfikacji zaproponuje Kongres. Jednak przed rokiem tysiąc osiemset ósmym żadna poprawka nie może w jakiejkolwiek mierze dotyczyć ustępów 1 i 4 §9 artykułu I, a żaden stan nie może być bez swojej zgody pozbawiony równego prawa głosu w Senacie.”
Artykuł V, Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1787 tłum. Andrzej Pułło, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2002
Są dwa sposoby na wprowadzanie poprawek do Konstytucji. Wniesienie propozycji przez Kongres oraz przez konwencję. Ten pierwszy sposób zakłada, że 2/3 obu izb Kongresu zaproponują wprowadzenie poprawki. Zaproponowana poprawka musi zostać ratyfikowana przez 3/4 konwencji stanowych lub legislatur stanowych – w zależności od tego, co Kongres uzna za stosowne.
Kongres zaproponował wszystkie 27 poprawek do Konstytucji Stanów Zjednoczonych. 26 z tych poprawek przeszło przez 3/4 legislatur stanowych, a jedna poprawka przeszła przez 3/4 konwencji stanowych.
W sposobie wprowadzania poprawek poprzez konwencję 2/3 stanów prosi Kongres o zorganizowanie konwencji. Na tym spotkaniu proponowane jest wprowadzenie poprawki. Zaproponowana poprawka musi później zostać ratyfikowana przez 3/5 konwencji stanowych lub legislatur stanowych, ze względu na to, co Kongres uzna za stosowne. Ten sposób jeszcze nigdy w historii nie został wykorzystany do wprowadzenia poprawki.

Problemy związane z procedurą wprowadzania poprawek

Pomiędzy rokiem 1789 a 2014 zaproponowano ponad 11000 poprawek, jednak tylko 27 z nich zostało ratyfikowanych. Dlaczego jest to tak trudne, żeby zaproponowana poprawka otrzymała poparcie do ostatecznej ratyfikacji? Na jej drodze znajduje się kilka przeszkód.
Po pierwsze każda poprawka musi zyskać poparcie 3/4 konwencji stanowych lub legislatur stanowych. To jest niezwykle trudne, żeby tak wiele stanów zgodziło się na wprowadzenie stałej zmiany do Konstytucji.
Weźmy na przykład poprawkę dotyczącą równouprawnienia (ERA - Equal Rights Amendment), która została zaproponowana w 1923 roku. Ostatecznie przeszła przez Kongres w 1972 roku i została przesłana stanom do ratyfikacji. ERA miała gwarantować równe prawa dla wszystkich obywateli bez względu na płeć. Zabrakło ratyfikacji ze strony 3 stanów i poprawka nie została dodana do Konstytucji.
Po drugie, żeby poprawka przeszła przez Kongres, musi zostać poparta przez 2/3 Kongresu, jeśli to Kongres ją proponuje. Do zaproponowania nowej poprawki dwie partie muszą współpracować, bo żadna z partii nie kontroluje 2/3 obu izb – Izby Reprezentantów i Senatu. Mając dwie partie o różnych celach ideologicznych, zdobycie poparcia 2/3 Kongresu dla zmiany Konstytucji jest prawie niemożliwe bez współpracy na pewnym poziomie.
Procedura jest tak trudna, że miną jeszcze całe lata, zanim wprowadzona zostanie 28. poprawka do Konstytucji. Niektóre poprawki co jakiś czas pojawiają się w Kongresie, a w tym poprawka, która zobowiązałaby Kongres do balansowania budżetu, poprawka, która ograniczyłaby liczbę kadencji członków Kongresu oraz poprawka określająca, kto może zawierać związek małżeński.
Jak myślisz, czego będzie dotyczyła 28. poprawka?

Do zastanowienia się

  • Jak rząd federalny może zmienić Konstytucję, pomijając procedurę wprowadzania poprawek?
  • Jak sądzisz, dlaczego Stany Zjednoczone jeszcze nigdy nie wprowadziły poprawki zaproponowanej przez konwencję?

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.