If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość

Projekt Manhattan i bomba atomowa

W 1945 roku Amerykanie zrzucają na Japonię dwie bomby atomowe, kończąc tym samym II wojnę światową.

Streszczenie

  • Stany Zjednoczone zdetonowały dwie bomby atomowe w japońskich miastach Hiroszimie i Nagasaki w sierpniu 1945 zabijając 210 000 ludzi — dzieci, kobiet i mężczyzn.
  • Prezydent Truman zatwierdził użycie bomb atomowych jako środka do wymuszenia na Japonii kapitulacji w II Wojnie Światowej. Kilka dni po zrzuceniu bomb, Japonia się poddała.
  • Projekt Manhattan był projektem rządu amerykańskiego podczas II Wojny Światowej, który opracował i skonstruował pierwsze bomby atomowe.
  • Detonacja tych pierwszych bomb nuklearnych zasygnalizowała rozpoczęcie nowej, budzącej strach Ery Atomowej.

Projekt Manhattan

Projekt Manhattan to kryptonim tajnego projektu naukowego i inżynieryjnego rządu amerykańskiego podczas Drugiej Wojny Światowej, który stworzył pierwszą broń jądrową na świecie. Prezydent Franklin Roosevelt powołał komisję, która miała rozważyć możliwość opracowania broni jądrowej, po otrzymaniu listu od laureata Nagrody Nobla Alberta Einsteina w październiku 1939. W swoim liście Einstein ostrzegł prezydenta twierdząc, że hitlerowskie Niemcy najprawdopodobniej pracują nad bombą atomową. Projekt Manhattan rozpoczęto w sierpniu 1942.1
Zdjęcie Alberta Einsteina i J. Robert Oppenheimera.
Albert Einstein i J. Robert Oppenheimer. Einstein ostrzegł Amerykanów o tym, iż Niemcy pracują nad bombą atomową i zasugerował, aby Ameryka niezwłocznie zrobiła to samo. Oppenheimer kierował badaniami w Narodowym Laboratorium w Los Alamos.Zdjęcie udostępnione za zgodą Wikimedia Commons.
Do roku 1944, 6 000 naukowców i inżynierów z czołowych uniwersytetów oraz laboratoriów badań przemysłowych pracowało nad projektem pierwszej bomby atomowej na świecie. Fizyk Robert Oppenheimer udał się do Narodowego Laboratorium w Los Alamos, które było głównym centrum badań nad Projektem Manhattan. Ze względów bezpieczeństwa laboratorium zbudowano na pustyni, niedaleko Los Alamos w stanie Nowy Meksyk.
Generał dywizji Leslie Groves był główną osobą nadzorującą Projekt Manhattan w imieniu rządu Stanów Zjednoczonych. Prywatne korporacje, przede wszystkim DuPont, zaoferowały pomoc w przygotowaniu uranu do produkcji broni oraz innych składników potrzebnych do produkcji bomby. Materiały jądrowe były przetwarzane w reaktorach znajdujących się w Oak Ridge, Tennessee i w Hanford w Waszyngtonie. W momencie kulminacyjnym Projekt Manhattan zatrudniał 130 000 Amerykanów w 37 obiektach w całym kraju.
16 lipca 1945 z samego rana w placówce przeprowadzającej testy w Alamogordo w stanie Nowy Meksyk, zdetonowano pierwszą bombę atomową. Po ostrym blasku eksplozji w powietrze wzbiła się chmura z pustynnego piachu, tak zwany grzyb atomowy. Okna domów oddalonych o ponad 50 mil roztrzaskały się na kawałki.

Hiroszima i Nagasaki

W maju 1945 siły alianckie pokonały Niemcy, dwa miesiące przed zakończeniem prac nad bombą atomową. Niemniej wojna z Japonią nadal trwała. W sierpniu 1945 wydawało się, iż tylko inwazja Japonii będzie w stanie zmusić Japończyków do kapitulacji. Wojskowi doradcy Prezydenta Harry S. Trumana ostrzegli go, iż skutkiem wojny lądowej na taką skalę będzie śmierć dziesiątek, bądź nawet setek tysięcy młodych żołnierzy Amerykańskich Sił Zbrojnych, a także śmierć ogromnej liczby japońskiego personelu wojskowego oraz ludności cywilnej. Jako że strona amerykańska konfliktu nie otrzymała żadnej odpowiedzi na groźbę o „natychmiastowej i całkowitej zagładzie” Japonii w razie odmowy bezwarunkowej kapitulacji, Truman zatwierdził użycie bomby atomowej w Japonii.2
6 sierpnia 1945 amerykański bombowiec B-29, o nazwie Enola Gay zrzucił pierwszą bombę atomową na miasto Hiroszima. Bomba ta wybuchła nad miastem z siłą 12 500 ton trotylu. “[Miasto to] stało tam jeszcze kilka minut wcześniej.... lecz kompletnie zniknęło z powierzchni ziemi" według jednego ze świadków. Około 140 000 ludzi zginęło natychmiast, bądź zmarło w wyniku obrażeń lub choroby popromiennej w przeciągu miesięcy od wybuchy w Hiroszimie.3
Zdjęcie grzyba atomowego powstałego w wyniku wybuchu bomby atomowej w mieście Nagasaki w Japonii.
Grzyb atomowy powstały w wyniku wybuchu bomby atomowej w Nagasaki w Japonii.Zdjęcie udostępnione za zgodą National Archives.
Truman jeszcze raz wezwał Japonię do kapitulacji dzień po zbombardowaniu Hiroszimy, ale Japończycy ponownie odmówili. 9 sierpnia, około 80 000 ludzi zginęło po tym, jak Stany Zjednoczone zrzuciły drugą bombę na japońskie miasto Nagasaki. W wyniku obydwu wybuchów zginęło w sumie 210 000 cywilów. (Dla porównania, Stany Zjednoczone zabiły 120 000 japońskich cywilów przy użyciu konwencjonalnych bomb podczas nalotów bombowych na Tokio w marcu 1945.)4
6 dni później, po tym, jak Związek Radziecki wypowiedział wojnę Japonii, rząd japoński podpisał bezwarunkową kapitulację. II Wojna Światowa zakończyła się.
Budowa i użycie bomby atomowej i konsekwencje, z tym związane, odbiły się głośnym echem przez cały 20 wiek, szczególnie w okresie Zimnej Wojny. Szpiedzy, którym udało dostać się do laboratorium w Los Alamos, gdzie rozwijano broń atomową — a zwłaszcza fizyk Klaus Fuchs- dostarczyli Związkowi Radzieckiemu informacji o programie nuklearnym, co pomogło Sowietom rozwinąć ich własną broń atomową do 1949 roku.5

Czy zbombardowanie Hiroszimy i Nagasaki było niezbędne?

Decyzja Trumana o zrzuceniu bomb na Hiroszimę i Nagasaki była oparta na przekonaniu o tym, iż skróci to wojnę, i tym samym ocali życie setkom tysięcy amerykańskich żołnierzy, jak również licznym obywatelom i żołnierzom japońskim.
Niemniej w latach powojennych aż po dzień dzisiejszy decyzja o użyciu broni jądrowej przeciwko ludności cywilnej Hiroszimy i Nagasaki ma swoich zwolenników, jak i krytyków. Wielu do dziś zadaje sobie pytania, czy użycie tego rodzaju broni było rzeczywiście potrzebne i jakie są konsekwencje moralne tego kroku: Czy Stany Zjednoczone tak samo szybko użyłyby broni jądrowej wobec Europejczyków? Czy rasistowska percepcja Japończyków, jaką mieli Amerykanie, odegrała rolę w podjęciu tej decyzji? Czy Stany Zjednoczone mogły zrzucić bombę atomową na bezludną wyspę zamiast na japońskie miasta w celu zademonstrowania jej ogromnie niszczącej mocy? Czy Stany Zjednoczone mogły wyegzekwować bezwarunkową kapitulację Japonii w inny sposób?
Nie ulega wątpliwości, że rozwój i użycie broni nuklearnej bezpowrotnie zmieniło charakter działań wojennych. Mimo, iż zbombardowanie Japonii pozostaje do dnia dzisiejszego jedynym przykładem użycia broni jądrowej, to od jego momentu cień niebezpieczeństwa konfliktu nuklearnego oraz perspektywa „totalnego i natychmiastowego zniszczenia” ciąży nad sporami międzynarodowymi.

Jak uważasz?

Co mogłoby się wydarzyć, jeżeli hitlerowskie Niemcy opracowałyby broń nuklearną, zanim zrobiły to Stany Zjednoczone?
W jaki sposób naukowcy, inżynierowie, szefowie firm, a także amerykańscy robotnicy oraz wojskowi przyczynili się wspólnie do sukcesu, jaki odniósł Projekt Manhattan?
Czy decyzję o zrzuceniu bomb atomowych na ludność cywilną można uzasadnić z moralnego punktu widzenia?

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.