If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość

Taniec Ducha i masakra nad Wounded Knee

Na przełomie XIX i XX wieku, przy życiu pozostało jedynie 250 tys. rdzennych Amerykanów.

Streszczenie

  • Pod koniec XIX wieku, z powodu licznych przymusowych przesiedleń i brutalnych masakr przeprowadzonych przez białych osadników i armię Stanów Zjednoczonych, liczba rdzennej ludności Ameryki Północnej zmniejszyła się do zaledwie ułamka swojej dawnej wartości.
  • Ponieważ przymusowa asymilacja prawie całkiem zniszczyła kulturę rdzennych Amerykanów, niektórzy przywódcy plemienni próbowali odzyskać niezależność i stworzyć nowe tradycje duchowe. Najważniejszą z nich był Taniec Duchów. Jego inicjatorem był Wovoka, szaman z plemienia Północnych Pajutów.
  • Masakra nad Wounded Knee, podczas której żołnierze 7. Pułku Kawalerii armii Stanów Zjednoczonych dokonali bezmyślnej rzezi setek mężczyzn, kobiet i dzieci z plemienia Siuksów, oznaczała definitywny koniec oporu Indian wobec najazdu białych osadników.

Taniec Duchów

Podczas zaćmienia słońca 1 stycznia 1889 roku Wovoka, szaman z plemienia Północnych Pajutów, miał wizję. Twierdził, że objawił mu się Bóg pod postacią rdzennego Amerykanina i ukazał mu krainę obfitości, w której panowały miłość i pokój. Wovoka stanął na czele ruchu religijnego zwanego Tańcem Duchów. Prorokował zjednoczenie wciąż istniejących plemion z Zachodu i Południowego Zachodu i wypędzenie zła ze świata.
Obraz przedstawia Taniec Duchów wykonywany przez Indian z plemienia Arapaho, 1900 r. Ilustracja za zgodą Archiwów Narodowych USA.
Wovoka nauczał, że ceremonia Tańca Duchów połączy na nowo duchy zmarłych z żywymi, a moc tych duchów może zostać użyta w bitwie przeciwko białym osadnikom i armii Stanów Zjednoczonych. Taniec Duchów był początkowo praktykowany w plemieniu Pajutów z Nevady, ale szybko rozprzestrzenił się wśród innych plemion Południowego Zachodu. Wovoka znajdował największy posłuch prorokując, że biały człowiek zostanie na zawsze wygnany, a bizony, prawie całkowicie wytrzebione przez białych osadników, powrócą, a wraz z nimi nadejdzie czas, kiedy tradycyjne zwyczaje rdzennych Amerykanów zostaną na stałe przywrócone.1

Zderzenie kultur: biali Europejczycy i rdzenni Amerykanie

Już od czasów założenia pierwszych kolonii na wzajemne relacje między białymi Europejczykami, a rdzennymi Amerykanami wpływ miały istotne różnice w postrzeganiu natury rzeczy. Większość plemion indiańskich nie podzielało europejskiej koncepcji ziemi jako własności. Dla Indian ziemia była wspólnym dobrem, a jej bogactwa należało chronić i dzielić się nimi. Natomiast w pojęciu Europejczyków ziemia mogła być objęta w niepodzielne posiadanie. W miarę jak biali osadnicy podążali coraz dalej na zachód, wiedzeni ideą Objawionego Przeznaczenia, wypierali rdzennych Amerykanów z ziem ich przodków i zmuszali do przeniesienia się do rezerwatów. Wiele z plemion stawiało opór, co wywołało szereg krwawych starć, znanych jako wojny z Indianami.2
Mimo że bitwa nad Little Bighorn doprowadziła do zakończenia wojen z Indianami, Taniec Duchów Wovoki wzbudził ostatnią falę oporu przeciwko niesprawiedliwościom popełnianym przez białych osadników i narzuconym przez nich stylem życia. Wódz Siedzący Byk, który poprowadził armię Siuksów do zwycięstwa nad 7. Pułkiem Kawalerii armii Stanów Zjednoczonych w bitwie nad Little Bighorn, przyjął doktrynę Tańca Duchów i pomógł mu się rozprzestrzenić w rezerwacie Siuksów. 15 grudnia 1890 r. oficerowie policji zastrzelili Siedzącego Byka, obawiając się, że ucieknie z rezerwatu wraz ze zwolennikami Tańca Duchów.3

Masakra nad Wounded Knee

Zaledwie dwa tygodnie później, 29 grudnia 1890 r., 7. Pułk Kawalerii armii Stanów Zjednoczonych otoczył obóz Indian z plemienia Siuksów nad potokiem Wounded Knee na terenie Pine Ridge, rezerwatu Siuksów w Dakocie Południowej. Podczas próby rozbrojenia Siuksów padł strzał i rozpoczęła się szamotanina. Żołnierze armii USA otworzyli ogień do Siuksów, masakrując na oślep setki kobiet, mężczyzn i dzieci. Nieliczni pozostali przy życiu Siuksowie uciekli. Po masakrze przeprowadzono oficjalne dochodzenie, w którym wszyscy żołnierze 7. Pułku Kawalerii zostali nie tylko oczyszczeni z zarzutów, ale dwudziestu z nim przyznano Medal Honoru. Opinia publiczna generalnie postrzegała masakrę w pozytywnym świetle.
Fotografia przedstawia następstwa masakry nad Wounded Knee. Ciała zabitych Siuksów są widoczne na pierwszym planie i dalej, wzdłuż wału. Ilustracja udostępniona za zgodą Wikimedia Commons.
Mimo że masakra nad Wounded Knee nie była ostatnim starciem między rdzennymi Amerykanami, a armią Stanów Zjednoczonych, była zwieńczeniem wojen z Indianami. Po Wounded Knee dominujące białe społeczeństwo albo podporządkowało sobie, albo siłą wchłonęło ocalałe plemiona indiańskie. Szacuje się, że przed kontaktem z Europejczykami liczebność rdzennych Amerykanów wahała się miedzy 2, a nawet 18 milionami osób. Do roku 1900 została ona zredukowana do około 237 000 osób.4
Liczebność rdzennych Amerykanów osiągnęła najniższy poziom w 1900 r., ale od tamtego czasu wzrosła, osiągając wcześniejsze rozmiary. Podczas spisu ludności w USA w 2010 r. 2.9 miliona osób zidentyfikowało się jako rdzenni Amerykanie lub rdzenni mieszkańcy Alaski.5

Jak uważasz?

Co uważasz za najbardziej znaczącą różnicę między kulturami i społeczeństwami białych Amerykanów europejskiego pochodzenia i rdzennych Amerykanów?
Jak wytłumaczysz popularność Wovoki i jego Tańca Duchów wśród plemion indiańskich Południowego Zachodu?
Dlaczego masakra nad Wounded Knee ma tak duże znaczenie?

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.