Aktualny czas:0:00Całkowity czas trwania:10:00
0 punktów energii
Uczysz się do testu? Skorzystaj z tych 17 lekcji na temat 600 r. p.n.e. - 600 n.e. druga fala cywilizacji.
Zobacz 17 lekcji
Transkrypcja filmu video (w języku angielskim)
[Nauczyciel] Ostatni film zakończyliśmy widząc Juliusza Cezara, który podbił Galię jako prokonsul. Pod koniec jego kadencji prokonsularnej senatorowie w Rzymie się go obawiali. Był sławny, był populistą, miał charyzmę, właśnie odniósł niezwykłe zwycięstwa militarne w Galii i powiedzieli, no dobra, Cezarze, może tak opuścisz swoją pozycję, zostawisz armię i wrócisz do Rzymu? Cóż, Cezar, siedząc tutaj, myśli: ej, to w ogóle nie ma sensu. Jak wrócę teraz do Rzymu, a już teraz czują się zagrożeni, to kto wie, co mogą ze mną zrobić? Więc decyduje się przekroczyć Rubikon i wkroczyć do Rzymu. Senatorowie w Rzymie mówią: OK, niech Pompejusz, słynny generał, który uprzednio był częścią triumwiratu Cezara, ale zmienił stronę, niech on zaatakuje Cezara. Ale Pompejusz mówi: wiecie co, nie jestem przekonany, czy Cezar jest teraz do pokonania - nie wiedział, że Cezar zabrał tylko jeden legion, może obawiał się jakiejś sztuczki ze strony Cezara. Więc Pompejusz zabiera swoje wojska i wycofuje się na drugą stronę Adriatyku celem przegrupowania i powrotu i odbicia Rzymu. Jak się domyślacie, wielu senatorów, szczególnie tych potężnych, będących w opozycji do Juliusza Cezara, idzie z Pompejuszem. Pomimo, że Juliusz Cezar kontroluje teraz Rzym, to wie, że to jeszcze nie koniec, że wojna domowa się rozpoczęła i że to tylko kwestia czasu zanim wojska Pompejusza i tych senatorów wrócą i odbiją Rzym. Decyduje się więc z nimi walczyć. Ustanawia swojego zastępcę, Marka Antoniusza, który był jednym z jego generałów w czasie wojen galijskich, ustanawia go dowódcą Italii. Potem Juliusz Cezar przeprawia kilka swoich legionów przez Adriatyk i jest to całkiem interesująca historia sama w sobie. Przeprawiają się podczas zimy, co jest dość niespodziewanym atakiem, bo nikt się nie spodziewał, że przekroczą Adriatyk w zimie, czym przełamali blokadę Pompejusza, jako że Pompejusz kontrolował flotę. Zdołali jednak kilkukrotnie zetrzeć się z Pompejuszem, aż w końcu w roku 48 n.e., Cezar decydująco pokonał Pompejusza w bitwie pod Farlos, które leży o tutaj w centrum Grecji. Więc jego przeciwnicy, wrogowie Cezara, zostali pokonani, a sam Pompejusz jest w odwrocie. Próbuje uciec do Aleksandrii. I tutaj historia staje się jeszcze bardziej interesująca. Nakreślę wam tło historyczne. W roku 51 n.e., a więc gdzieś tu na tej osi czasu, i tutaj na tej osi czasu, Ptolemeusz XII, faraon Egiptu, umiera. Ptolemeusz, Ptolemeusz XII odchodzi. Nakreślę wam nieco tła. To jest Egipt ptolemejski, a nawet ten pan nazywał się Ptolemeusz, ponieważ, jak może pamiętacie, Aleksander Wielki, kiedy podbił Persję około 330 r. p.n.e., to podbił też Egipt. Następnie, gdy Aleksander Wielki odszedł, gdy zmarł, jeden z jego generałów, Ptolemeusz, Ptolemeusz I, ustanowił Imperium ptolemejskie w Egipcie, ustanowił Egipt ptolemejski. To jest Egipt ptolemejski, o tutaj, był znacznie słabszy od Cesarstwa Rzymskiego, według sprawozdań historycznych generalnie przekupywali wszystkich, żeby zachować swoją niezależność. Lecz Ptolemeusz XII, który zmarł w 51 r. p.n.e. Umiera w 51 r. p.n.e. Chciał, żeby dwoje jego dzieci rządziło wspólnie, a byli oni bardzo młodzi. Jedno z nich, Ptolemeusz, twórczo nazwany XIII, miał 10 lat. Z kolei córka, to drugie dziecko, które miało rządzić, Kleopatra, miała 18 lat, a to jest jej wizerunek. To jest Kleopatra znana w kulturze, to Kleopatra z filmów, kiedy się mówi o Kleopatrze, to mówi się o niej. Ale, może się domyślacie, całe to współrządzenie nie zadziałało i wybuchła wojna domowa w Egipcie ptolemeuszy, gdzie poplecznicy Ptolemeusza XIII, no, dzieciak miał dopiero 10 lat, więc tak naprawdę to dorośli tym kierowali, poplecznicy Ptolemeusza XIII wydają się mieć przewagę w momencie, gdy Pompejusz ucieka do Aleksandrii, która jest potężnym miastem założonym przez Aleksandra Wielkiego, stolicą Egiptu ptolemeuszy. Poplecznicy Ptolemeusza XIII mówią: słuchajcie, nie chcemy zaczynać z Juliuszem Cezarem, wydaje się być całkiem potężny z tymi legionami. Dlaczego nie zrobić mu przysługi? Kiedy Pompejusz przybędzie, czemu by go nie zabić? I tak w roku 49, czy też 48 p.n.e., to jest po, pamiętajcie, Farlos, Farlos miało miejsce w sierpniu 48 r. p.n.e., Pompejusz ucieka i w 48 r. p.n.e. zostaje zabity. Pompejusz uśmiercony w roku 48 p.n.e. przez popleczników Ptolemeusza XIII, którzy myśleli, że będzie to przysługa dla Juliusza Cezara. Cóż, Cezar był bardzo niezadowolony. Chciał zbudować reputację łaskawego władcy, kogoś, kto lubi przebaczać wrogom, kogoś, kto chce zjednoczyć lud Rzymu. Ściga Pompejusza, i gdy dociera do Aleksandrii i uświadamia sobie, że został zabity przez popleczników Ptolemeusza XIII, decyduje się poprzeć drugą stroną i wesprzeć Kleopatrę. I nie tylko wspiera ją politycznie, militarnie, nie tylko pomaga jej pokonać wrogów i zdobyć tron, zostać faraonem ptolemejskiego Egiptu. Ma też romans z Kleopatrą. W tym czasie, w roku 48 p.n.e. 48 rok p.n.e. To jest, zobaczmy, to jest 50, 49, 48 r. p.n.e., to w okolicach końca 48 i na początku 47 r. p.n.e., gdy Juliusz Cezar był w Aleksandrii, wtedy mieli romans. To jest Juliusz Cezar, który dobiegł pięćdziesiątki, a to Kleopatra, która przekroczyła dwudziestkę. W wyniku tego romansu mają, według większości sprawozdań, dziecko, Cezariona, nieco później. Ten romans wynosi, czy też to wsparcie wynosi Kleopatrę na tron. I pomimo, że Cezar nie obejmuje władzy nad Egiptem, to tworzy z Egiptu coś w rodzaju państwa satelickiego Imperium Rzymskiego. Następnie Cezar wraca do Rzymu. Robi kilka innych rzeczy, angażuje się tutaj na wschodzie, lecz ostatecznie wraca do Rzymu. Wielokrotnie doprowadza do ogłoszenia go dyktatorem. Dyktator dzisiaj oznacza kogoś, kto zdobywa władzę, może bezprawnie, kogoś kto wszystkim rządzi. W prawie rzymskim za Republiki Rzymskiej był przewidziany urząd dyktatora, który był wybierany na 6-miesięczną kadencję w czasach kryzysu i mógł robić wszystko, co było potrzebne. Lecz teraz został on obrany dyktatorem wielokrotnie i na znacznie dłużej niż 6 miesięcy. W roku 46 wybrano go na dyktatora na 10 lat. Więc w 46 r. p.n.e. zobaczmy, to jest 45, 46 p.n.e. został dyktatorem na okres 10 lat. Potem w 44 r. p.n.e. został, został dyktatorem dożywotnio. Przez cały ten czas, pomimo że próbował być całkiem łaskawy wobec swoich wrogów, jego wrogowie wciąż knuli i myśleli co by tu zrobić, żeby się go pozbyć? I tak 15 marca 44 r. p.n.e. - i jest to jedna z najbardziej znanych dat w historii, jego wrogowie w senacie, pod wodzą Marka Juniusza Brutusa, fizycznie zaatakowali Cezara w Rzymie, to jest wizja artystyczna tego ataku i go zabili. Mogliście słyszeć o idach marcowych. Idy Marcowe, czyli 15 dzień marca, odnoszą się, w dzisiejszym świecie do wydarzenia, które miało miejsce 15 marca 44 r. p.n.e., kiedy dyktator Rzymu, a tak naprawdę cesarz, mimo, że nie był ogłoszony cesarzem, ale miał władzę absolutną w Rzymie, kiedy Juliusz Cezar został zabity przez swych wrogów, a ci wrogowie byli dowodzeni przez Marka Brutusa. Jak się domyślacie, to wrzuca Rzym w kolejną fazę, można by rzec, wojny domowej. Albo też w kolejną wojnę domową. Zanim zostawimy Cezara, warto wspomnieć o kilku jego dokonaniach. Próbował wprowadzić kilka tych reform populistów. Jest też znany z wprowadzenia kalendarza juliańskiego. Juliański kalendarz. Rzymski kalendarz przed kalendarzem juliańskim rozjeżdżał się trochę co roku, a kalendarz juliański stał się nieco bliższy dzisiejszemu kalendarzowi gregoriańskiemu, więc dni nie zmieniały się aż tak, w miarę jak Ziemia biegła wokół Słońca. Tutaj zakończymy, a w następnych filmach omówimy to, co działo się po śmierci Cezara, wojna domowa, albo wojny domowe, które wybuchły i jak one dokończyły transformacji Rzymu z republiki do cesarstwa.