Aktualny czas:0:00Całkowity czas trwania:17:41
0 punktów energii
Uczysz się do testu? Skorzystaj z tych 5 lekcji na temat Okres nr 8: 1945-1980.
Zobacz 5 lekcji
Transkrypcja filmu video (w języku angielskim)
Aby właściwie zrozumieć wojnę w Wietnamie, należy cofnąć się do końcówki XIX wieku, kiedy Francja kolonizowała Azję Południowo-Wschodnią, a zwłaszcza tereny dzisiejszego Laosu, Wietnamu i Kambodży. Nosiły one nazwę Indochin Francuskich. Kambodża znajduje się tutaj, Wietnam wzdłuż wybrzeża, a Laos tutaj. Francja była potęgą kolonialną - w tym miejscu mam lukę na mojej osi czasu - I pozostali potęgą kolonialną przez całą II wojnę światową. Można sobie zatem wyobrazić, że została szybko opanowana przez Niemców. Francja została pokonana przez Hitlera. Wietnamczycy chcieli być niepodlegli, dlatego powstał ruch wyzwolenia, kierowany przez organizację Viet Minh, której przewodził Ho Chi Minh. To właśnie on. Oprócz ruchu wyzwolenia byli też komuniści. Komuniści, którzy później, w czasie Zimnej Wojny, nastawiali Stany Zjednoczone przeciwko nim. Ale w końcu Japończycy przejęli kontrolę nad Indochinami i nad Wietnamem, ale przed rokiem 1945 (wiemy, że Stany Zjednoczone pokonały Japonię), niespodziewanie Viet Minh mógł ogłosić tymczasową niepodległość. Była ona tymczasowa, ponieważ wkrótce po tym północ regionu zajęli na pewien czas Chińczycy, a południe Brytyjczycy , którzy należeli do aliantów walczących przeciwko Państwom Osi. Ale w końcu Francuzi powrócili i chcieli ponownie przejąć kontrolę nad swoimi były koloniami. Doszło do I wojny indochińskiej Doszło do I wojny indochińskiej pomiędzy Francją i wiernymi jej ludźmi a Północą. Wietnamczykami którzy są lojalni Francji i Północą Pod koniec II wojny światowej, Pod koniec II wojny światowej, kiedy Brytyjczycy i Chińczycy byli, przez pewien czas okupantami Chiny miały oczywiście większy wpływ na Północy, . a Wielka Brytania na Południu Kiedy Francuzi powrócili, . mogli w zasadzie ponownie przejąć kontrolę nad Południem Więc kiedy rozpoczęła się wojna indochińska, Francja miała większą kontrolę nad Południem. Właściwie Francuzi mieli większe wpływy na Południu w czasie kolonizacji. to była południowa część Wietnamu gdzie mieliśmy dużo francuskiego wpływu. To jest aktualna mapa i nie ma na niej ten pomarańczowej granicy, o której będziemy mówić za chwilę. Obecnie Wietnam jest zjednoczony. Jednak przed wojną w Wietnamie to miasto nie nazywało się Ho Chi Minh, lecz Sajgon. To tam koncentrowała s ię większość francuskiej władzy. Jednak przenieśmy się do 1954 roku, kiedy doszło do sytuacji bez wyjścia. W 1954 roku odbyła się konferencja w Genewie, w wyniku której podzielono Wietnam wzdłuż 17. równoleżnika na Wietnam Północny i Wietnam Południowy. Chodziło o to by nastąpił okres ochłonięcia - okres, w którym sprawy się uspokoją i będzie można przeprowadzić wybory. Podział ten nie miał być trwały. Istniał jednak 300-dniowy okres, w którym ludzie mogli przekraczać granicę i w tym czasie 900 osób, głównie katolików, przemieszczało się z północy na południe. Także kilkaset tysięcy ludzi przemieszczało się z południa na północ, więc nie był to ruch w jednym kierunku. Jednak większość wietnamskich katolików wędrowała z północy na południe. Przesuwamy się trochę w czasie i w końcu - jestem pewien, że źle to wymawiam - Ngo Dihm Diem przejął władzę i został premierem w 1954 roku, a w końcu prezydentem w 1955 roku. To właśnie on. . Przejął władzę nad Wietnamem Południowym Nie był zwolennikiem wyborów czy nieskorumpowanego rządu i całej reszty... przejął władzę nad Wietnamem Południowym,: ale Stany Zjednoczone były mu przychylne po pierwsze,. nosił ładne zachodnie garnitury i miał ładną fryzurę, ale był też antykomunistą W tym okresie, Stany Zjednoczone zaczęły myśleć w kategoriach Zimnej Wojny i o tym jak zatrzymać komunizm, jak go kontrolować, o całej doktrynie powstrzymywania, oraz o tym, że najlepszym sposobem zatrzymania ZSRR jest upewnienie się, że komunizm nie może się rozprzestrzeniać, że istniała w Stanach Zjednoczonych teorię domina, że jeśli jedno państwo upadnie przez komunizm to pozostałe też w końcu upadną - oraz że nie było to dobre dla doktryny powstrzymywania. Nie chcieliśmy, by Wietnam Południowy upadł, więc zaczęliśmy wspierać tych ludzi. Już we wczesnych latach 50. Stany Zjednoczone wspierały antykomunistów. Na początku wsparcie to mało postać "doradców". Zaczęliśmy udzielać coraz więcej pomocy, wysyłać coraz więcej doradców, którzy coraz bardzie j angażowali się w konflikt. Krótko po podziale konflikt wciąż trwał pomiędzy Północą a Południem , a w dodatku były osoby, które popierały Północ, Viet Minh. i Ho Chi Minh na Południu Niektórzy z nich pochodzili z Północy i przybyli na Południe; niektórzy byli na Południu i nie podobał im się rząd Diema. Oprócz tego, że Diem wspierał Ho Chi Minha,, był skorumpowanym autokratycznym przywódcą który nie był zwolenikiem demokracji. Ci, którzy zaczęli buntować się na Południu przeciwko prezydentowi Diemowi to Vietcong. I tak zaczęło się to, o co chodziło w wojnie w Wietnamie. Była Północ rządzoną przez komunistę Ho Chi Minha, która prowadziła tradycyjną wojnę z Południem. Mamy podział wzdłuż 17. równoleżnika, a na dodatek niekonwencjonalne siły bojowe - myślę, że możemy nazwać je "partyzantami" - na południu Wietnamu zwane Vietcongiem. Tak więc mam dwie rzeczy przeciwko którym Południe musiało walczyć: Północ oraz powstanie na Południu. Przez ten cały czas Stany Zjednoczony nie chciały, by to powstanie doszło do skutku. Nie chciały, by cały Wietnam został państwem komunistycznym. Wysyłaliśmy coraz więcej doradców. Właściwie zaczęło się to zanim Kennedy został prezydentem, jednak zwiększył on liczbę wysyłanych doradców. Ale wciąż nie była to oficjalna wojna. Nie wypowiedzieliśmy oficjalnie wojny, nasi żołnierze nie walczyli. Przenosimy do roku 1963. Oprócz tego, co już wspomniałem o Diemie, zajmował się on także prześladowaniem buddystów. Co gorsza, nie tylko był skorumpowany i nie chciał przeprowadzić wyborów, ale prześladował swoich ludzi . i do 1963 roku wymknęło się to spod kontroli Zaczął atakować buddystów świątynie i całą resztę, więc został zamordowany zostawiając pustkę we władzy. Wszyscy ci ludzie walczyli o przejęcie władzy. Żaden z nich nie był s. zczególnie dobrą postacią na Południu W końcu tych dwóch mężczyzn doszło do władzy: Nguyen Van Thiev i Nguyen Cao Ky. Po paru latach Nguyen Van Thiev mógł pozbyć się tego człowieka i przed rokiem 1967 przejął władzę. Ale w tym czasie, właściwie zanim Ky i Thiev doszli do władzy, w 1964 roku doszło do jednego z najbardziej podejrzanych incydentów w historii Ameryki. Jako doradcy wysłaliśmy okręty do Zatoki Tonkińskiej, u wybrzeży Północnego Wietnamu. Według pierwotnej wersji, która jest bardzo podejrzana, w 1964 roku, amerykański niszczyciel Maddox został zaatakowany przez łodzie patrolowe z Północnego Wietnamu. Doszło do potyczki, wymiany ognia. a kilka dni później inny statek na Zatoce Tonkińskiej, został zaatakowany przez północno-wietnamską łódź. To była pierwotna historia. Zdenerwowało to Kongres i Amerykanów. "Jak śmiecie atakować odpływające statki?" Było to rodzajem emocjonalnego paliwa dla wydania rezolucji tonkińskiej. Te znaczące wydarzenia, ten atak na Maddoxa i inne rzeczy, które mogły się wydarzyć nazwano incydentem w Zatoce Tonkińskiej. Zezłościło to Kongres i Amerykanów, więc wydano rezolucję tonkińską. Co jest istotne, dało to Lyndonowi Johnsonowi prawo do oficjalnego wypowiedzenia wojny Wietnamowi i zwiększenia rozmiarów wojny, w której Stany Zjednoczone już brały udział. Cały czas mówię, że było to podejrzane, , ponieważ wykazano że nie było jasne czy coś się wydarzyło - strzały mogły pochodzić z Maddoxa, mogły brać w tym udział łodzie patrolowe z Wietnamu Północnego. Inną możliwością było to, że nic się nie wydarzyło. Ale, tak czy owak, ustalono, że nie było żadnego incydentu, że to nie Wietnam Północny zaatakował Stany Zjednoczone. Było to istotne, ponieważ nasiliło wojnę. Johnson otrzymał prawo do nasilenia wojny, Czy ja powiedziałem Korea Północna? Przeprszam. Mówimy o Wietnamie Północnym Nie pamiętam już co powiedziałem oczuwiście Wietnam Północny. więc okres jego urzędowania to serce wojny w Wietnamie. Kiedy wojna naprawdę się nasiliła, nasze wojsko liczyło 500 tysięcy żołnierzy. Przez ten czas Johnson i amerykańscy dowódcy w Wietnamie mówili Amerykanom "Walczymy z komunizmem, jesteśmy bliscy wygranej, to imponująca wojna". Przenosimy się do przodu do roku 1968, i nagle mamy Vietcong, o którym amerykańscy przywódcy powiedzieli Amerykanom i Kongresowi że jest bliski przegranej, a potem w 1968 roku Vietcong przygotowywał ofensywę Tet, która była masowym, skoordynowanym atakiem na Wietnam Południowy. Mimo, że nie była całkowicie udana pod względem militarnym, jej zamiarem było całkowite odwrócenie losów wojny. Amerykanie i Kongres stali się podejrzliwi, "Pan, panie Johnson, powiedział nam, że jesteśmy bliscy wygrania wojny, że Vietcong prawie został pokonany, a teraz nagle przygotowywują ten wymyślny atak na nas". To sprawiło, że Amerykanie stali się podejrzliwi. Poza tym, co prawdopodobnie pogorszyło sprawę, wyszła na jaw masakra w My Lai. W trakcie każdej wojny dochodzi do masakr, ale Stany Zjednoczone wierzyły, że ich żołnierze mają wyższe morale, że nie popełniają takich szaleństw. Ale masakra w My Lai pokazuje, że żołnierze nie są odporni na masakry. To naprawdę okropna masakra, którą na dodatek udokumentowano. Jeśli naprawdę chcecie poczuć się wstrząśnięci, poszukajcie w Google zdjęć masakry w My Lai. Zepsują wam weekend i przygnębią was. To żołnierze amerykańcy zabijający niewinne kobiety i dzieci. kobiety i dzieci. Są tam też zdjęcia martwych niemowląt. To straszne. Na domiar złego, spośród żołnierzy, którzy tego dokonali - było jednak kilku, którzy próbowali obronić mieszkańców wsi. Kiedy powrócili z akcji, byli traktowali prawie jak zdrajcy - A spośród żołnierzy, którzy wzięli w tym udział, tylko jeden trafił do więzienia jedynie na kilka lat za masakrę kobiet i dzieci. Przez ofensywę Tet społeczeństwo amerykańskie już było podejrzliwe co do tego czy wygramy wojnę, a potem następiła masakra w My Lai, która oburzyła społeczeństwo i sprawiła, że ludzie zdali sobie sprawę, że są zaangażowani w wojnę, w której już nie wiadomo, kto jest dobrym facetem, a kto złym - ani jakie są jej prawdziwe cele. Co gorsza, przenosimy się do roku 1971, kiedy papiery Pentaognu dotarły do "NY Timesa", i stało się całkiem jasne, - to były tajne dokumenty - które wyraźnie stwierdzały, że militarne i niemilitarne przywództwo w czasie wojny w Wietnamie okłamywało Kongres i naród amerykański w sprawie przebiegu wojny, okłamywało w sprawie podejmowanych działań. Nie powiedzieli Amerykanom i Kongresowi, że walczyli w Laosie i Kambodży. Powodem wzięcia udziału w wojnie w Laosie i Kambodży było to, że tamtędy wiodły drogi zaopatrzenia między Północą a Południem, przebiegały przez Laos i Kambodżę. Najsłynniejsza z nich, być może o niej słyszeliście, to Szlak Ho Chi Minha. To nie był tylko jeden szlak, ale cała sieć dróg. więc większość działań w Laosie i Kambodży były to naloty dywanowe na to, co Stany Zjednoczone uważały za drogi zaopatrzenia. - nigy nie mieliśmy...- To już inna dyskusja - nie był to jeden szlak, który został łatwo zbombardowany, to były wszystkie ścieżki, którymi można było przewozić broń. z Północy na Południe. Ale przez papiery Pentagonu Amerykanie stali się jeszcze bardziej podejrzliwi. Przechodzimy teraz do rządów Nixona, który kontynuował naloty dywanowe. Okrucieństwo wciąż trwało, ale jego celem było zakończenie wojny i wycofanie wojsk bez oficjalnej porażki. Przenosimy się do roku 1973, kiedy podpisano porozumienie w Paryżu, gdzie oficjalnie zawarto pokój między Północą i Południem, Północą i Amerykanami. W punktu widzenia Północy wyglądało to tak: "Oczywiście, podpiszemy porozumienie, dzięki któremu Amerykanie odejdą, a kiedy odejdą nie będą mogli wrócić". Była to bardzo niemile widziana wojna, marnotrawstwo na wielu płaszczyznach, zwłaszcza jeśli chodzi o prestiż Ameryki na świecie. "Poczekamy aż odejdą, a potem będziemy mogli zająć Południe". I istotnie tak się stało. W 1975 roku Północ zajęła Południe. Następnie tego samego roku Sajgon upadł i stał się Miastem Ho Chi Minha. W tym czasie u władzy był prezydent Thiev Aby pokazać jakie są jego priorytety, tuż przed końcem, kiedy Południe upadało, i widać już było co się stanie, wygłosił przemówienie do Wietnamczyków, w którym mówił, że nigdy ich nie opuści, ale kiedy stało się jasne, że Sajgon wpadnie w ręce Północy, wsiadł do wielkiego amerykańskiego samolotu transportowego z - dosłownie - 15 tonami bagażu, pomyślcie ile to jest, oraz złotem wartym 15 milionów dolarów, według cen w 1975 roku. Można zatem sobie wyobrazić jak bardzo troszczył się o Wietnamczyków. W końcu osiadł w Massachusetts i zmarł tam w 2001 roku. Możecie sobie wyobrazić, że to było straszne wydarzenie dla świata, bardzo straszne dla Wietnamczyków, straszny rozdział w historii Stanów Zjednoczonych. To była pierwsza wojna, którą Ameryka przegrała, ale co więcej, okaleczyła jej prestiż, jej zdolność wpływania na to co się dzieje w innych częściach świata. Mieliśmy doktrynę powstrzymywania, że należy zapobiec rozprzestrzenianiu się komunizmu, i teorię domina, mówiącą, że jeśli jedno państwo upadnie przez komunizm wtedy inne... - to się nie wydarzyło! Południe upadło, ale pozostała część Azji Południowo-Wschodniej nie. Więc obaliło to teorię domina, zwłaszcza, że po wojnie w Wietnamie Stany Zjednoczone nie mogły przez pewien czas przyłączyć się do żadnej wojny, ponieważ Amerykanie by im na to nie pozwolili. W pewnym sensie komunizm łatwiej mógłby się rozprzestrzeniać, ponieważ ludzie wiedzieliby, że Stany Zjednoczony nie mogłyby się przyłączyć, jednak z tego powodu teoria domina nie potwierdziła się. To wszystko dookoła było straszne, te masakry, gwałty, okradanie niewinnych ludzi, mające miejsce wszędzie. Od 1 do 3 milionów Wietnamczyków zostało zamordowanych, Nikt nie zna dokładnej liczby. To są olbrzymie liczby, 1 do 3 milionów zabitych Wietnamczyków. a 58.000 Amerykańskich żołnierzy zginęło. Setki i tysiące mieszkańców Kambodży i Laosu, którzy formalnie nie byli zaangażowani w wojnę zostało zabitych w zamachach dywanowych. To przerażające liczby. To jeden z najgorszych rozdziałów w historii Ameryki.