Główna zawartość
Aktualny czas:0:00Całkowity czas trwania:8:13

Transkrypcja filmu video

Omówimy teraz główny podział wewnątrz islamu, który nastąpił wkrótce po śmierci Mahometa. To podział na sunnitów i szyitów. Ten podział istnieje po dziś dzień i około 90% światowej, półtoramilionowej społeczności muzułmańskiej to sunnici, a około 10% to szyici. I te 10% skoncentrowane jest głównie w Iraku i Iranie, ale można ich spotkać w całym muzułmańskim świecie i w ogóle na całej Ziemi. Nazwa sunnitów pochodzi od Sunny, która opisuje drogę życiową Mahometa. Słowo szyizm pochodzi od szī'at Ali, co oznacza zwolenników Alego lub stronnictwa Alego, o którym opowiemy za chwilę. Ogólnie spór jest o to, kto powinien zastąpić Mahometa po jego śmierci jako przywódca muzułmanów. Szyici wierzą, że powinni to być członkowie rodziny Mahometa a w szczególności potomkowie Mahometa, a Sunnici uważają, że wcale niekoniecznie. Ale, jak zobaczymy, podział staje się głębszy i głębszy, i głębszy w miarę coraz większego rozlewu krwi pomiędzy tymi stronnictwami. Ponieważ kręci się to wokół rodziny Mahometa, omówmy ją najpierw a potem omówimy ten spór o to, kto powinien być kalifem, następcą, po Mahomecie i przewodzić społeczności muzułmańskiej. Mahometa widzicie o tu, a urodził się w 570 r. Jego narodziny mamy na naszej osi czasu. A jak czytać tę oś czasu, przechodzi z jasnoniebieskiego na ciemnoniebieski odkąd Mahomet według tradycji zaczął otrzymywać objawienia od Boga. Kalendarz muzułański zaczyna się od 622 roku, od Hidżry, gdy muzułmanie uciekając przed prześladowaniami z rąk Kurjaszytów wyemigrowali z Mekki do Medyny. Omówiliśmy kilka tych postaci w innych filmach. O tutaj macie ojca Mahometa - Abdullaha, który zmarł kilka miesięcy po narodzinach Mahometa. Macie Aminę, matkę Mahometa, która zmarła, gdy Mahomet miał sześć lat. Macie też Abd al-Muttaliba, głowę rodu Mahometa, który zaopiekował się nim po śmierci Aminy. Ten opiekuje się nim do ósmego roku życia Mahometa, gdy Abd al-Muttalib umarł a Mahometa pod skrzydła bierze jego wujek, Abu Talib. To pod Abu Talibem Mahomet nauczył się handlu jako kupiec i jako handlarz. Mówiliśmy też o Chadidży bogatej wdowie z Mekki, która zatrudniła Mahometa, i zgodnie z islamską tradycją tak jej zaimponował, że oświadczyła mu się, a była 15 lat starsza niż Mahomet. To jej trzecie małżeństwo i Mahomet ją poślubił. To ważna postać islamu, nie dlatego że była pierwszą żoną Mahometa, ale ponieważ była pierwszym muzułmaninem. Jak widzicie, Mahomet i Chadidża mieli kilkoro dzieci, na listę wrzuciłem jedno z nich, Fatimę, bo Fatima poślubiła syna Abu Taliba, Alego. Za tego Alego, od którego nazwę wzięli szyici, od szī'at Ali, stronnictwia Alego. Bo Ali jest uważany za drugiego muzułmanina. To jeden z pierwszych zwolenników Mahometa. Jak widzicie, to kuzyn Mahometa. Dorastał razem z Mahometem i z Abu Talibem, no i został też zięciem Mahometa. Ożenił się z Fatimą i mieli kilkoro dzieci, w tym Hassana i Husajna, którzy są bardzo ważni w tej historii omawianej w tym i następnym filmie. Pozostałe postacie, które widzicie to Abu Bakr, bliski towarzysz Mahometa i też jeden z pierwszych muzułmanów. Był nieco młodszy od Mahometa. Łączy ich Aisza. Mahomet poślubił Aiszę zaraz po śmierci Chadidży i Aisza stała się wpływową postacią wczesnych dziejów islamu. Uważa się, że miała bardzo silną osobowość. Jest narratorką wielu Hadisów. Hadisy to sprawozdania i przekazy z życia Mahometa i to ważne teksty religijne poza samym Koranem. Poślubiła Mahometa w bardzo, bardzo młodym wieku właściwie wciaż dyskutuje się jak młodym. Ale, jak zobaczymy, odcisnęła mocno ślad na tej historii i na tej schiźmie pomiędzy sunnitami i szyitami. A sunnici i szyici inaczej ją postrzegają. Wróćmy więc do osi czasu. W 632 życie Mahometa zmierza ku końcowi, w poprzednim filmie omówiliśmy jego ostatnią podróż do Mekki. Potem w podróży powrotnej do Medyny w miejscu zwanym Gadir Hum wygłasza kazanie, kazanie niezwykle ważne dla szyitów. Według tego krótkiego kazania. A Gadir Hum, Gadir dosłownie znaczy sadzawka lub potok, jest to więc kazanie nad sadzawką Hum. Istnieje bardzo ważny dla szyitów cytat, wedle którego Mahomet mówi "Dla kogokolwiek ja byłem Mawla, Ali jest jego Mawla". Słowo Mawla znaczy obrońca lub lider, ale też strażnik lub ktoś bliski. Dla szyitów jest to wyraźny dowód, że Mahomet wyznaczył Alego na swojego następcę. Wielu sunnitów interpretuje te słowa inaczej, mówią, że Mawla niekoniecznie znaczy obrońcę lub przywódcę. Może oznaczać towarzysza, przyjaciela albo kogoś bliskiego, nie uważają więc tego za silny dowód. Ale w tradycji szyickiej to wydarzenie nad Gadir Hum jest niezwykle ważne i nawet dziś świętowane. Na ten dowód wskazują szyici tłumacząc dlaczego Ali powinien być następcą. Ale gdy Mahomet umiera i według tradycji gdy rodzina jest zajęta jego pogrzebem, jego bliscy towarzysze spotykają się i dyskutują, kto ma być następcą Mahometa. Ci bliscy towarzysze ustalają, że powinien to być Abu Bakr. I tak Abu Bakr zostaje pierwszym kalifem, rządzi dwa lata. Jego następcą jest Umar albo Omar, który został zamordowany i którego następcą był Usman albo Osman, który też został potem zamordowany. Potem władzę przejmuje Ali. Według tradycji sunnickiej tych czterech kalifów było kalifami raszidun kalifami prawowiernymi. Za ich czasów podbito ogromne obszary późniejszego islamskiego imperium, który omówimy w innych filmach. Szyici z kolei uważają trzech pierwszych kalifów za uzurpatorów. Uważają, że Ali powinien być kalifem od początku, od roku 632 gdy zmarł Mahomet. I ponownie cytują kazanie pod Gadir Hum którego według hadisu słuchało tysiące ludzi i istnieje wiele, wiele sprawozdań na ten temat. Ali jest więc u władzy, ale w przyszłym filmie zobaczymy, że zaczyna się wojna domowa, pierwsza muzułmańska wojna domowa, znana jako Pierwsza Fitna pomiędzy Alim i Umajjadami, rodziną Usmana, co poruszymy w następnym filmie.