Ładowanie

Transkrypcja filmu video

- [Sal] Mieliśmy już kilka filmików, w których omawialiśmy krucjaty. Przypomnijmy, trwały one około 200 lat w ciągu pełnego średniowiecza. Pierwsza wyprawa krzyżowa pod sam koniec XI wieku i właściwie najbardziej udana z krucjat umożlwiła zachodnioeuropejskim potęgom przejąć kontrolę nad Jerozolimę i sporym obszarem Ziemi Świętej. Możecie to dostrzec tutaj na tym diagramie, gdzie Jerozolima zmienia się z zielonego na czerwony, czyli przechodzi pod kontrolę Europejczyków, łacińskich chrześcijan. I są w stanie utrzymać tę władzę dzięki państwom krzyżowym aż do 1187 r., kiedy Salah ad-Din zdołał odebrać władzę nad Jerozolimą. Potem, po kilku dekadach, w czasach szóstej wyprawy krzyżowej i krucjaty baronów, która nie jest tu naniesiona, Europejczycy byli w stanie zdobyć więcej władzy, ale w końcu muzułmanie odzyskują Jerozolimę i w miarę jak wkraczamy w XIV wiek, panują już nad całą Ziemią Świętą. W międzyczasie Konstantynopol został oblężony pod koniec czwartej wyprawy krzyżowej przez samych krzyżowców i nawet pomimo tego, że został odbity, jest to początek końca Cesarstwa Bizantyjskiego Więc, zastanówmy się chwilę nad tym, jak krucjaty zmieniły Europę i cały świat. Cóż, jednym z oczywistych skutków krucjat jest śmierć, jaką przyniosły wielu ludziom. Przyjmuje się, że śmierć zebrała żniwo w wysokości od dwóch do sześciu milionów ludzi z samej tylko Europy Zachodniej. Żebyście mogli popatrzeć na to z właściwej perspektywy - populacja Europy w tym czasie wynosiła od 60 do 70 milionów. Więc mówimy tu, że od 4 do 10 procent całej populacji zginęło w krucjatach. I liczba ta nie obejmuje wszystkich zabitych i całego zniszczenia dokonanego na trasie krzyżowców oraz w Bliskim Wschodzie. Jeśli przyjrzycie się mapie tego regionu z XIV wieku, o tutaj, dostrzeżecie, że pomimo, że Bliski Wschód jest wciąż pod władaniem muzułmanów, muzułmanie zostali w większości wyparci z Półwyspu Iberyjskiego i mają tylko ostatnią ostoję w Grenadzie. Ta rekonkwista była dalej kontynuowana aż do 1492, kiedy przyszłe królestwo Hiszpanii zdołało wyprzeć wszystkich muzułmanów z Półwyspu Iberyjskiego, a kiedy to zrobili, wygnali też wszystkich Żydów. Zdobycze terytorialne miały też miejsce północnej Europie, trochę trudniej to zauważyć na tej mapie. Jak wspomniałem w poprzednim filmie, mentalność krzyżowców nie ograniczała się tylko do odebrania ziem dla Bizantyjczyków lub od muzułmanów, lecz byli też nastawieni na podbój lub nawrócenie pogan, jak ich postrzegali, na północy, nadbałtyckich plemion, które jeszcze nie nawróciły się na chrześcijaństwo. Skutkiem tego była ekspansja terytorialna w Europie Północnej. Mówiąc o krucjatach, bardzo ważnym tematem jest władza papieska. Jak pamiętacie, krucjaty zostały zapoczątkowane przez papieża, podekscytowani ludzie mówili: "Hej, chodźmy pomóc Bizantyjczykom, odbijmy ziemię tm muzułmanom!" Papież Urban II. W ciągu tych 200 lat gorzał ten religijny zapał, papieże organizowali te krucjaty. Lud czuł tego religijnego ducha. Wielu ludzi, zanim wyruszyło na wyprawę przekazywało swoje ziemie Kościołowi. W momencie ich śmierci, a wielu z tych rycerzy ginęło po drodze, ich ziemie przechodziły na własność Kościoła, którego głową był papież. Królowie również zyskali władzę dzięki krucjatom. W innych filmikach omawialiśmy system feudalny, wielokrotnie wasalowie królów, książęta, hrabiowie, baroni, miewali większą władzę nad swoimi ziemiami niż sam król. Ciągle się też tłukli ze sobą, ale gdy ludzie zaczęli skupiać energię na tej zewnętrznej przygodzie, na krucjatach, to po pierwsze - wielu panów zginęło, ich własności powróciły do państwa, powróciły do królów. Skutkiem czego było mniej wewnętrznych waśni. W ten sposób, pomysł papieża Urbana II pod koniec XI wieku: "Hej, możeby tak ukierunkować ludzi na zewnątrz, żeby przestali zajmować się walkami wewnętrznymi?" generalnie zadziałało. Kolejnym trendem jest wzrost znaczenia miast. W systemie feudalnym wszystko działo się wokół dworów i dziedzin. Ale ze względu na potrzebę finansowania krucjat centra handlu i finansów zyskały na znaczeniu, spowodowało to również więcej współpracy i podróży pomiędzy zachodem i wschodem. Wyobraźcie sobie, jak wsparło to handel skoncentrowany w tych miastach. Łączy się to z kolejnym punktem, handel sam w sobie był wspierany przez krzyżowców. Oprócz walki robili też inne rzeczy. Wenecja i inne miasta handlowe pomogły w transporcie wojsk i zaopatrzenia z zachodu na wschód, lecz w drodze powrotnej przywiozły towary handlowe i stały się znacznie bardziej potężne. Fakte jest, że pod koniec okresu krucjat, w XIV wieku, Wenecja, która jest o tu na mapie, była uważana za najbogatsze i najpotężniejsze miasto Europy. Wenecja zbudowała bogactwo na handlu, lecz nie było to jedynym źródłem. Jak być może pamiętacie z poprzedniego filmu, kiedy Konstantynopol został oblężony, stało się to po części przez handlarzy z Wenecji i po wszystkim zbudowali imperium. Zniszczyli imperium Bizantyjskie i zabrali część jego dla siebie. Nie jest to przypadkiem, że w XIV i XV wieku miejsca jak Wenecja, czy Florencja, dzięki przesławnym medyceuszom, rodzinie bankierów i handlarzy, te ośrodki, centra handlu, ośrodki finansów były miejscami, narodzin i rozkwitu renesansu. Ostatnim, lecz nie mniej ważnym punktem jest, że ten dość krwawy i mroczny okres krucjat jest też czasem nauki i rozwoju, ponieważ wszyscy ci ludzie wędrowali z Europy Zachodniej na Bliski Wschód i do Ziemi Świętej, a ten czas to, jak pamiętacie, były o tym filmiki złota era Islamu. Oni to wtedy podtrzymywali kaganek wiedzy starożytnych Greków i Rzymian i łączyli to z wiedzą z Indii i Chin, a na dodatek wprowadzali swoje własne innowacje. I wielu Europejczyków sprowadziło to z powrotem do Europy.