Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

Główna zawartość

Co to jest nadciśnienie?

Czym jest nadciśnienie?

Z każdym uderzeniem Twojego serca, krew jest pompowana przez tętnice i żyły, czyli naczynia krwionośne budujące Twój układ krążenia. Ciśnienie tętnicze generuje siła, z jaką krew uderza w ścianki tętnic, podczas gdy jest transportowana do każdej części Twojego organizmu.
  • Nadciśnienie, czyli wysokie ciśnienie krwi, występuje wtedy, gdy ciśnienie krwi pompowanej przez Twoje tętnice jest wyższe, niż być powinno.
Nadciśnienie nazywane jest "cichym zabójcą", ponieważ często nie towarzyszą mu żadne objawy, a wielu chorych nawet nie wie, że cierpi na to schorzenie. Wraz z upływem czasu, utrzymujące się wysokie ciśnienie krwi powoduje nagromadzenie się uszkodzeń, z którymi Twój układ krążenia nie potrafi sobie poradzić, co prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych.

Układ krążenia, ciśnienie krwi i co może pójść nie tak?

Twój układ krążenia składa się z trzech głównych elementów: - krwi, która transportuje takie składniki, jak: substancje odżywcze, tlen i produkty uboczne, - naczyń krwionośnych, będących siecią rurek transportujących krew, - serca, umięśnionego organu, znajdującego się w środkowej części klatki piersiowej, którego rolą jest pompowanie krwi, przepływającej przez cały układ krążenia.
Krew składa się z bladożółtego płynu, nazywanego osoczem, w którym znajdują się czerwone i białek krwinki oraz płytki krwi. Czerwone krwinki zawierają hemoglobinę, związek chemiczny, który wiąże tlen.
W Twoim ciele znajdują się różne rodzaje naczyń krwionośnych, przewodów, które transportują krew, każde z nich mają inne zadanie. Krew wypływa z serca do silnych, grubościennych naczyń nazywanych tętnicami, rozgałęziających się w niewielkie, zbudowane z cienkich ścianek naczynia włosowate. Tlen i inne substancje mogą z łatwością przejść z naczyń włosowatych do komórek, budujących tkanki i organy, na drodze dyfuzji. W ten sam sposób dwutlenek węgla oraz produkty uboczne różnych reakcji mogą przeniknąć z powrotem do krwioobiegu. Naczynia włosowate łączą się tworząc żyły, które transportują krew z powrotem do serca.
Twoje serce jest podzielone na cztery części. Dwie górne to przedsionki, a dolne to komory. Podczas pompowania krwi, zastawki znajdujące się pomiędzy poszczególnymi częściami, zapewniają, aby jej przepływ odbył się w odpowiednim kierunku. Aby podróż krwi po Twoim ciele była kompletna, musi przepłynąć przez Twoje serce dwukrotnie. Zaczynając od serca, jest wypompowywana z prawej komory do płuc, gdzie pobiera tlen i wraca do lewego przedsionka. Następnie, przechodzi do lewej komory i jest transportowana dalej, do każdego fragmentu Twojego ciała. Na sam koniec, wraca do prawego przedsionka, przepływa do prawej komory, a cały cykl rozpoczyna się od początku.
Ciśnienie krwi zależy od:
  • pojemności minutowej serca - ilości krwi tłoczonej przez każdą komorę serca w ciągu minuty,
  • całkowitego oporu obwodowego - jest to opór, który musi pokonać serce, aby krew mogła płynąć naczyniami krwionośnymi przez cały układ krążenia.
Twój organizm wykorzystuje wiele skomplikowany, nakładających się procesów, pozwalających na kontrolowanie ciśnienia krwi. Poprzez regulowanie rozszerzania i zwężania się naczyń krwionośnych oraz ilości wydzielanej soli i wody, dostosowuje odpowiednią objętości krwi. Około 5-10% ludzi posiada specyficzne zaburzenia zdrowotne, powodujące dysfunkcję jednego lub większej ilości procesów fizjologicznych, odpowiedzialnych za stałe ciśnienie krwi. Przykładem może być przewlekła choroba nerek lub tarczycy. Jednak, większość ludzi z wysokim ciśnieniem krwi cierpi na nadciśnienie pierwotne, czyli takie, którego przyczyna nie jest znana.
Bez względu na to, z jakim rodzajem nadciśnienia musisz się zmierzyć, może ono zwiększyć pojemność minutową serca, czy też opór, jaki musi pokonać krew, wynikający z napięcia mięśniowego i średnicy naczyń krwionośnych, nazywany całkowitym oporem obwodowym. Wysokie ciśnienie krwi jest niebezpieczne, ponieważ im większe ciśnienie krwi, tym ciężej Twoje serce musi pracować i tym większa szansa, że zarówno serce, jak i naczynia krwionośne będą uszkodzone. Bez odpowiedniego leczenia, nadciśnienie może wywołać zawał serca, jego powiększenie i/lub niewydolność. Twoje naczynia krwionośne mogą zacząć pękać, rozwarstwiać się lub zapychać, a wysokie ciśnienie krwi przepływającej przez ich wnętrze, może wywołać krwawienia w mózgu, prowadzące do udaru. W niektórych przypadkach, nadciśnienie jest również przyczyną niewydolności nerek, ślepoty, a nawet zaburzenia funkcji poznawczych.

Czy występują objawy u chorych na nadciśnienie?

Pomimo, że nadciśnienie może powodować krwotoki z nosa, bóle głowy, duszności czy zawroty głowy, wszystkie te objawy są niespecyficzne i występują zazwyczaj tylko wtedy, gdy ciśnienie krwi wzrosło na poziom zagrażający życiu. Tak naprawdę:
  • większość ludzi cierpiących na nadciśnienia nie ma żadnych objawów, nawet jeśli wartość ciśnienia krwi jest bardzo wysoka.

Jakie są czynniki ryzyka sprzyjające nadciśnieniu?

U większości ludzi niemożliwe jest wyznaczenie czynnika powodującego nadciśnienie, jednak znane są czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na to schorzenie. Na niektóre z nich nie masz wpływu i są to:
  • Genetyka
    • posiadanie członków rodziny, którzy cierpią na nadciśnienie zwiększa szanse na zachorowanie.
  • Rasa
    • wysokie ciśnienie krwi występuje częściej u ludzi z ciemniejszą skórą.1
  • Wiek
    • wraz z wiekiem Twoje naczynia krwionośne stają się bardziej sztywne, co sprawia, ze nie otwierają się tak efektywnie, jak w młodości, a to prowadzi to zwiększonego całkowitego oporu obwodowego.
Pozostałe czynniki ryzyka znane są jako zmienne, ponieważ wielu chorych może obniżyć wysokie ciśnienie krwi, zmieniając odpowiednio swoją dietę i styl życia. Najbardziej powszechnymi zmiennymi czynnikami ryzyka są nadwaga, brak aktywności fizycznej, dieta bogata w sól oraz palenie.

Jakie jest prawdopodobieństwo zachorowania na nadciśnienie?

Jeśli masz nadciśnienie to z pewnością nie jesteś jedyny. Więcej niż jedna na trzy osoby dorosłe ma wysokie ciśnienie krwi, co można powiązać z połową zgonów na skutek chorób serca i udarów.1 Nadciśnienie jest powszechniejsze u mężczyzn w średnim wieku, około 45 roku życia, a u kobiet po skończeniu 65 roku życia. Niestety dzieci również mogą cierpieć na nadciśnienie, do czego przyczynia się, tak jak u dorosłych: brak aktywności fizycznej, niezdrowa dieta i otyłość. Bez względu na region, nadciśnienie jest równie powszechne, jednak w przypadku krajów rozwijających się, chorzy są często niezdiagnozowani i nieleczni, co uniemożliwia znaczne zredukowanie ich problemów z układem krążenia

Kroki, które możesz podjąć, aby obniżyć ciśnienie tętnicze

Zmiana stylu życia może znacznie pomóc w walce z nadciśnieniem. Zdrowa dieta, wzbogacona w owoce i warzywa, ułatwi zwalczenie niedoboru substancji odżywczych oraz ograniczy spożywania soli. To, wraz ze zmniejszeniem ilości wysokotłuszczowego i kalorycznego jedzenia, umożliwi osiągnięcie i utrzymanie odpowiedniej masy ciała. Innym sposobem na obniżenie ciśnienia krwi jest zwiększona aktywność fizyczna. Systematyczne ćwiczenia pomogą nie tylko w tym, ale również dodadzą Ci energii i świetnie pomogą ograniczyć stres. Również zmniejszenie, a najlepiej całkowite wykluczenie palenia papierosów oraz ograniczenie dziennego spożycia alkoholu (2 drinki dla mężczyzn, 1 dla kobiet) to świetne sposoby na utrzymanie ciśnienia krwi w zdrowym przedziale.
Będąc dorosłym, dobrym pomysłem jest poproszenie swojego lekarza o sprawdzenie ciśnienia krwi raz/dwa razy do roku, jeśli uważasz, że możesz być narażony na którykolwiek z czynników ryzyka opisanych wcześniej. Dzięki temu, możliwe jest wykrycie choroby na wcześniejszym etapie i podjęcie kroków do minimalizacji jej rozwoju oraz pogłębiania się skutków ubocznych.

Jak diagnozować i leczyć nadciśnienie?

Diagnostyka nadciśnienia: Ciśnienie krwi zazwyczaj mierzy się przy użyciu mankietu ciśnieniowego lub elektronicznego urządzenia umieszczonego na górnej części ręki. Wynikiem są dwie liczby, pokazujące maksymalne ciśnienie w układzie krążenia podczas wyrzutu krwi z serca (ciśnienie skurczowe) oraz minimalne ciśnienie podczas ponownego wypełnienia się serca (ciśnienie rozkurczowe). Rezultat podawany jest w milimetrach słupa rtęci (mm Hg). Normalne, spoczynkowe ciśnienie krwi u dorosłych wynosi około 120/80 mm Hg. Jednak zmienia się ono z minuty na minutę, uzyskując wyższe wartości popołudniu, a niższe w nocy.
Lekarze zazwyczaj dzielą ciśnienie krwi na cztery kategorie:
  • Normalne ciśnienie krwi
    • poniżej 120 / 80 mm Hg.
  • Wysokie prawidłowe
    • 120-139 / 80-89 mm Hg.
  • Stopień 1 nadciśnienia
    • 140-159 / 90-99 mm Hg.
  • Stopień 2 nadciśnienia
    • 160 / 100 mm Hg lub wyższe.
Obydwa wyniki, będące rezultatem pomiaru ciśnienia krwi, są istotne, a wzrost tylko w jednym z nich (skurczowym lub rozkurczowym) wskazuje na nadciśnienie. Warto wspomnieć, że ciśnienie krwi poniżej 90/60 mm Hg jest poniżej normy, a takie schorzenie nazywamy hipotensją lub niskim ciśnieniem krwi.

Leczenie nadciśnienia

Leczenie nadciśnienia wymaga zmiany stylu życia, a jeśli to konieczne, zażywania odpowiednich leków. Jeśli masz ciśnienie wysokie prawidłowe i ogólnie jesteś zdrowy, to Twój lekarz zachęci Cię do zmiany stylu życia, wprowadzenia zdrowszej diety, rzucenia palenia, zmniejszenia stresu w ramach pierwszego kroku umożliwiającego obniżenie ciśnienia krwi. Jeśli to nie przyniesie oczekiwanych rezultatów lub ciśnienie wzrośnie, leki mogą być koniecznością.
Jeśli jesteś zdrowy, to leki obniżające ciśnienie krwi są rekomendowane, gdy Twoje ciśnienie krwi wzrośnie do 160/100 mm Hg lub więcej. Jednak, jeśli masz inne czynnik ryzyka, takie jak miażdżyca, cukrzyca lub otyłość, Twój lekarz może wdrożyć je wcześniej do leczenia, aby chronić Twoje nerki, serce i inne organy przed potencjalnymi zniszczeniami.3 Ogólnie, celem leczenia jest obniżenie ciśnienia krwi do mniejszego niż 140/90 mm Hg u ludzi poniżej 60 roku życia oraz 150/90 mm Hg u starszych ludzi.
Do leczenia nadciśnienia wykorzystuje się różne klasy leków. Do najpowszechniejszy należą:
  • Leki moczopędne - ich celem jest wzmożona produkcja moczu, co pozwala na skuteczniejsze usuwanie płynu z krwiobiegu. Obniża to objętość krwi w układzie krążenia, a tym samym ciśnienie krwi.
  • Beta-blokery - spowalniają bicie serca, zaczyna ono pracować z mniejszą siłą, a naczynia krwionośne otwierają się. Obniża to ciśnienie krwi i polepsza przepływ krwi.
  • Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE inhibitory) - blokują działanie hormonów, które powodują kurczenie naczyń krwionośnych oraz pogrubia i usztywnia ściany naczyń krwionośnych i serca, jak również wyzwala wydzielanie innego hormonu, który zwiększa ilość sodu i wody w Twoim ciele. Wszystkie te procesy skutkują obniżeniem ciśnienia krwi.
  • Angiotensin II receptor blockers - these affect similar biochemical pathways as ACE inhibitors, for similar effects.
  • Alpha blockers - these block the action of hormones that trigger vasoconstriction of the smaller arteries and veins, improving blood flow and lowering blood pressure.
  • Antagonista kanału wapniowego - rozluźniają i poszerzają naczynia krwionośne, co zapobiega dostaniu się wapnia do komórek serca i komórek mięśniowych budujących ścianę naczyń krwionośnych. Obniża to tętno serca i rozszerza tętnica, co skutkuje obniżeniem ciśnienia krwi.
Leki moczopędne są zazwyczaj rekomendowane na początku leczenia u większości ludzi, którzy mają wysokie ciśnienie krwi i nie posiadają innych schorzeń. Jeśli masz inne choroby, wtedy Twój lekarz może wybrać lek z innej grupy, dopasowując go do Twoich potrzeb. Jeśli cierpiałbyś na cukrzycę, lekarz raczej przepisałby Ci inhibitor ACE niż leki moczopędne, ponieważ wpływają one czasami na poziom cukru we krwi. Dobrą rzeczą jest to, że jeśli jeden lek nie zadziała, lekarze mają szerokie pole wyboru. A jeśli Twoje ciśnienie krwi jest ekstremalnie wysokie, mogą przepisać Ci kombinację dwóch lub większej ilości leków.
Gdy rozpoczniesz przyjmowanie leków przeciwnadciśnieniowych, Twój lekarz będzie chciał śledzić zmianę ciśnienia krwi przez kilka miesięcy, aby mieć pewność, że leczenie działa. Prawdopodobnie będziesz musiał wykonać testy krwi, aby sprawdzić zdrowie Twoich nerek, których dysfunkcja jest czasami efektem ubocznym przyjmowanych leków na nadciśnienie.

Weź pod uwagę:

Ludzie z niedoborem witaminy D często mają większe ciśnienie krwi niż standardowe. Dlaczego tak jest? Witamina D hamuje wydzielanie i działania hormonu, który wyzwala kaskadę procesów hormonalnych, co natychmiastowo zwiększa ciśnienie krwi poprzez kurczenie się naczyń krwionośnych oraz stymulacje reabsorpcji sodu i wody, co zwiększa objętość krwi, a tym samym jej ciśnienie. Jednym z możliwych mechanizmów jest to, że niedobór witaminy D prowadzi do zwiększonego wydzielania reniny.

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.