Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

Główna zawartość

Niedokrwistość - w skrócie

Czym jest niedokrwistość

Anemia, inaczej niedokrwistość, to choroba, w której pacjent ma za mało czerwonych krwinek - erytrocytów (RBCs od angielskiego Red Blood Cells) lub białka hemoglobiny (Hgb) we krwi. Choroba ta może również powodować obniżenie poziomu hematokrytu (HCT). Pamiętaj, krwinki czerwone zawierają w sobie białko - hemoglobinę, która wiąże się z tlenem w płucach i transportuje go do reszty organizmu. Hematokryt to odsetek krwinek czerwonych w stosunku do innych komponentów krwi (osocza).
Poniżej przedstawione są normy poziomu krwinek czerwonych, hemoglobiny i hematokrytu zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Pamiętaj, że normy te mogą się wahać w zależności od wieku, czy wzrostu i wielu innych czynników. Wyniki analizy krwi, które wskazują, ze ma się niższe wartości, niż te przedstawione zazwyczaj sugerują, że dana osoba choruje na anemię.
MężczyźniKobiety
Czerwone krwinki (RBC)4.7 - 6.1 milionów komórek/mcL 4.2 - 5.4 milionów komórek/mcL
Hemoglobina (Hgb)13.8 - 18.0 g/dL (8.6 - 11.2 mmol/L)12.1 - 15.1 g/dL (7.5 to 9.4 mmol/L)
Hematokryt (Hct)42 - 52%37 - 46%
Teraz poświęć chwilę i przemyśl fakt, że 5 milionów czerwonych krwinek (średnia między płciami) zostają upchnięte w pojedynczym mikrolitrze (mcL) (1/1000 mililitra). Ciężko sobie wyobrazić tak wiele czerwonych krwinek w tak małej przestrzeni. A co jeśli mielibyśmy odrobinę krwi w 2 mikrolitrach (mcL) objętości? Ile czerwonych krwinek byłoby w tej odrobinie krwi?
Filmy wideo na Khan Academy

Co znajduje się wewnątrz krwi?

Można traktować krwinkę czerwoną jako pudełko zawierające cząsteczki hemoglobiny. Każda cząsteczka hemoglobiny ma dwie części, zwane "hemem" i "globiną". Globina jest białkiem, które jest jak cegły i zaprawa dla domu; zapewnia strukturę. Hem jest dyskiem w białku globinie który zawiera pojedynczy atom żelaza w swoim centrum. W rzeczywistości żelazo jest tym, co sprawia, że krew jest czerwona, gdy tlen jest niedaleko, zupełnie jak wtedy gdy żelazo rdzewieje (również jest wtedy czerwone!) w obecności tlenu. Każda cząsteczka hemu może przyłączyć się do 1 cząsteczki tlenu, a każda cząsteczka globiny wiąże dokładnie 4 cząsteczki hemu.
Oznacza to, że jedna cząsteczka hemoglobiny wiąże 4 cząsteczki tlenu, a w każdej krwince czerwonej znajduje się 250 milionów cząsteczek hemoglobiny.
To dużo tlenu!  If you don’t have enough red blood cells and/or hemoglobin, then your body won’t be able to effectively transport oxygen. Check out "What is anemia?" for a quick overview.

Jakie są objawy anemii?

Niedokrwistość oznacza, że nie masz wystarczająco dużo krwinek czerwonych i/lub hemoglobiny do efektywnego transportu tlenu w organizmie; :wszystkie objawy odnoszą się do tego problemu. Tlen nie zostaje efektywnie dostarczany do mózgu, mięśni i skóry, prowadząc do pewnych typowych objawów, takich jak zmęczenie, słaba koncentracja, osłabienie i  bladość skóry (bladość). Te objawy są wspólne dla wszystkich niedokrwistości.
Z drugiej strony, niektóre objawy są specyficzne dla przyczyn leżących u podstaw anemii:
  • Anemie hemolityczne są grupą chorób w których czerwone krwinki są przedwcześnie niszczone. Gdy hemoglobina w czerwonych krwinkach jest rozkładana, centralne pierścienie białka (zwane hemem) są przekształcane do bilirubiny. Zazwyczaj pozbywamy się bilirubiny w moczu/kale, ale jeśli jest jej zbyt wiele pływającej, może akumulować się w organizmie i powodować żółknięcie skóry (tzw. żółtaczka).
  • W anemiach z niedoboru żelaza ciało nie jest stanie efektywnie wytwarzać hemoglobiny gdyż każdy hem zawiera w sobie trochę żelaza. Pacjentów z niedoborem żelaza w rezultacie czasami nachodzi dziwna chęć jedzenia takich rzeczy jak ziemia, piasek czy lód. 
  • U kobiet w ciąży krew zostaje rozrzedzona, jako że objętość krwi wzrasta, ale liczba czerwonych krwinek pozostaje taka sama. Tego typu "anemia z rozrzedzenia" jest powszechna a zwiększona objętość krwi może powodować kołatanie serca (to uczucie, gdy Twoje serce pomija uderzenie).
  • Pacjenci z anemią sierpowatą mają czerwone krwinki, które są zdeformowane i nie przechodzą gładko przez naczynia krwionośne. Gdy takie czerwone krwinki zablokują naczynie krwionośne może to spowodować silny ból w kościach lub klatce piersiowej.

Co powoduje anemię?

Jest naprawdę WIELE chorób i stanów chorobowych, które mogą doprowadzić do anemii. Te choroby można razem zgrupować w cztery powszechne przyczyny zbyt małej liczby czerwonych czerwonych krwinek we krwi.
PrzyczynyTowarzyszące schorzenia
Obniżona produkcja RBC anemia aplastyczna, niedobór kwasu foliowego, anemia z niedoboru żelaza, choroby nerek, białaczka i zespoł melodysplatyczny, talasemia, anemia złośliwa (niedobór witaminy B12), choroby przewlekłe (np. HIV, choroba Crohna itp.)
Zwiększone obumieranie RBCniedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, anemia hemolityczna, anemia sierpowata, powikłania potransfuzyjne
Utrata RBC (krwawienie)wrzody żołądowo-jelitowe, większe zranienie lub operacja, menstruacja
Rozcieńczenie RBC (przeciążenie płynami)ciąża

Jak prawdopodobne jest, że zachorujesz na anemię?

Anemia jest najczęstszym zaburzeniem krwi występującym u 1,6 miliarda ludzi (1 z 4), a najbardziej zagrożone są małe dzieci i kobiety w ciąży. Prawdopodobieństwo rozwinięcia się u Ciebie anemii zależy od lezącej u jej podstaw przyczyny. Na przykład:
  • Anemia z powodu niedoboru żelaza stanowi połowę wszystkich anemii na świecie i jest najpowszechniejsza wśród kobiet ze względu na ich cykl menstruacyjny.
  • Niedokrwistość sierpowata dotyka 1 na 100 osób w Afryce, ale 1 na 3000 w Stanach Zjednoczonych. Jest tak, ponieważ niedokrwistość sierpowata jest chorobą genetyczną wykrywaną u ludzi afrykańskiego dziedziczenia.
Wegetarianie/weganie, kobiety w ciąży i alkoholicy mają zwiększone ryzyko niedokrwistości z niedoboru składników odżywczych:
  • Wegetarianie/weganie mają zwiększone ryzyko niedokrwistości z niedoboru żelaza i niedokrwistości z niedoboru witaminy B12, ponieważ produkty zwierzęce posiadają te składniki odżywcze.
  • Kobiety w ciąży mają zwiększone zapotrzebowanie na żelazo i witaminy, aby wspomóc wzrost płodu i mają zwiększone ryzyko niedoborów żelaza, kwasu foliowego i witaminy B12.
  • Alkohol osłabia zdolność wątroby do metabolizowania kwasu foliowego, co prowadzi do niedokrwistości z niedoboru kwasu foliowego u alkoholików.

Jak można zapobiegać anemii?

Anemiom spowodowanym niedoborem żelaza, kwasu foliowego czy witaminy B12 można łatwo zapobiegać, stosując suplementy witaminowe i zdrową dietę. Inne anemie, takie jak anemia sierpowata są uwarunkowane genetycznie i da się im zapobiec.

Jak leczy się anemię?

Anemię leczy się poprzez rozwiązanie przyczyn leżących u jej podstaw. Pacjenci z anemią z powodu nagłej utraty krwi mogą otrzymać transfuzję krwi, a pacjenci z niskim poziomem żelaza czy kwasu foliowego dostaną suplementy witaminowe i mineralne. Dodatkowe leki mogą być podane w celu leczenia choroby samej w sobie, takie jak sterydy w celu hamowania układu immunologicznego w anemii hemolitycznej.

Weź pod uwagę:

  • Można zauważyć, że mężczyźni mają więcej czerwonych krwinek i hemoglobiny w określonej objętości krwi niż kobiety. Jak myślisz, dlaczego tak może być? Naukowcy jeszcze nie są pewni, ale jedną z hipotez jest, że wyższy poziom testosteronu u mężczyzn stymuluje produkcję czerwonych krwinek.
  • Niektórzy sportowcy byli nakryci na "dopingu krwi" poprzez używanie produktów, takich jak hormon erytropoetyna przed ważnym wydarzeniem.  Po co to robią? Jednym z powodów jest to, że erytropoetyna (normalnie produkowana w nerkach) jest hormonem, który przyczynia się do zwiększenia produkcji czerwonych krwinek. Wstrzykiwanie dodatkowej erytropoetyny oznacza, że będzie produkowanych więcej czerwonych krwinek, a to oznacza, że więcej tlenu jest dostarczane do mięśni z każdym uderzeniem serca w czasie tego wydarzenia. Doping krwi jest uważany za oszustwo w większości sportów i jest niebezpieczny dla sportowca, ponieważ szybkie dostarczenie zbyt dużej liczby czerwonych krwinek zwiększa gęstość krwi, co może prowadzić do niewydolności serca i udaru!

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Na razie brak głosów w dyskusji
Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.