If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość

Ostra białaczka — film z polskimi napisami

Ostre białaczki dotykają wyspecjalizowane krwinki na najbardziej niedojrzałych etapach ich rozwoju. Ostre białaczki limfoblastyczne (ALL) są najczęstszymi nowotworami złośliwymi u dzieci i występują często u ludzi, którzy mają zespół Downa. Dowiedz się więcej o ALL B-komórkowych i ALL T-komórkowych, jak również o różnych ostrych białaczkach szpikowych. Stworzone przez: Nauroz Syed.

Chcesz dołączyć do dyskusji?

Rozumiesz angielski? Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej dyskusji na angielskiej wersji strony Khan Academy.

Transkrypcja filmu video

W tym filmie opowiem o różnych rodzajach ostrych białaczek. W tym filmie opowiem o różnych rodzajach ostrych białaczek. Jak pewnie pamiętasz, pochodzą one z tych komórek. Tych, czyli najbardziej niedojrzałych w szlaku hematopoezy. Tych, czyli najbardziej niedojrzałych w szlaku hematopoezy. Ostre białaczki dzielimy na te pochodzące z linii mieloidalnej (szpikowej), czyli te tutaj, ostre białaczki szpikowe, oraz na białaczki pochodzące z linii limfoidalnej, czyli ostre białaczki limfoblastyczne. Zaczniemy od limfoblastycznych. Pomniejszyłam dobrze nam znany schemat i umieściłam go z boku, bo prawdę powiedziawszy, nikt go nie pamięta, a już na pewno nie po kilku spojrzeniach. Trzeba znacznie więcej wysiłku, by być w stanie go sobie w dowolnej chwili przypomnieć. Więc jeśli będę mówić o jakieś komórce, której nie pamiętasz, to poszukaj jej po prostu na schemacie, żeby wiedzieć o co chodzi. Jak mówiłam, zaczniemy od ostrych białaczek limfatycznych. Jak mówiłam, zaczniemy od ostrych białaczek limfatycznych. Często skracamy to po prostu do ALL (acute lymphoblastic leukemia). Często skracamy to po prostu do ALL (acute lymphoblastic leukemia). W nazewnictwie białaczek lubię to, że już sama nazwa wiele nam mówi. że już sama nazwa wiele nam mówi. "Białaczka" wskazuje oczywiście na to, że chodzi o nowotwór krwi. że chodzi o nowotwór krwi. Ale co dalej? W białaczce limfoblastycznej będzie chodziło o limfoblasty, czyli niedojrzałe limfocyty B i T. A jak bardzo niedojrzałe? W ostrych białaczkach chodzi o krwinki na bardzo wczesnym etapie rozwoju. I to są w zasadzie najważniejsze informacje na temat tej białaczki. I to są w zasadzie najważniejsze informacje na temat tej białaczki. Ale jest jeszcze kilka innych, które warto znać. Po pierwsze, ALL jest najczęstszą białaczką u dzieci. Dotyka niestety przede wszystkim najmłodszych. Jest ponadto powiązana z zespołem Downa. Jak pewnie wiesz, zespół Downa jest skutkiem mutacji genetycznej Jak pewnie wiesz, zespół Downa jest skutkiem mutacji genetycznej polegającej na obecności dodatkowego, trzeciego chromosomu 21. polegającej na obecności dodatkowego, trzeciego chromosomu 21. Normalnie, komórki zawierają tylko dwa, a tutaj obecne są trzy, co nazywamy trisomią. Okazuje się, że na 21 chromosomie znajduje się gen kodujący białko, które może uszkadzać DNA. Jedna z teorii mówi, że dodatkowy chromosom może skutkować większą ilością uszkodzeń DNA, a tym samym większym ryzykiem rozwoju ALL. Powiedzmy, że przychodzi do Ciebie pacjent, bardzo młody pacjent, z objawami białaczki. Szybko robisz mu biopsję szpiku i w przypadku ALL zobaczysz pod mikroskopem całe mnóstwo limfoblastów. i w przypadku ALL zobaczysz pod mikroskopem całe mnóstwo limfoblastów. Ponieważ ALL to nowotwór ze zmutowanych limfoblastów. Ponieważ ALL to nowotwór ze zmutowanych limfoblastów. A co miałam na myśli mówiąc, że zobaczysz pod mikroskopem limfoblasty? Przecież wyglądają one zupełnie tak, jak wszystkie inne niedojrzałe krwinki. Wyglądają dokładnie tak samo, nie wyróżniają się w żaden sposób. nie wyróżniają się w żaden sposób. Ale czy na pewno? Cóż, limfoblasty mają w sobie coś szczególnego, to specyficzne białko wewnątrz jądra - TdT. to specyficzne białko wewnątrz jądra - TdT. TdT możemy znaleźć tylko w limfoblastach, nie mają go żadne inne komórki, nawet limfocyty. Jest więc ono znakiem rozpoznawczym limfoblastów. Jest więc ono znakiem rozpoznawczym limfoblastów. Dlatego jeśli w pobranej próbce szpiku znajdują się komórki z TdT w jądrze, to oznacza, że nasz pacjent ma ALL. Idąc dalej, skoro mamy dwa różne rodzaje limfoblastów, powinny istnieć także dwa typy białaczki limfoblastycznej. powinny istnieć także dwa typy białaczki limfoblastycznej. I rzeczywiście tak jest. Pierwszy to białaczka B-komórkowa (B-ALL), a drugi - białaczka T-komórkowa (T-ALL). Najpierw zajmiemy się B-ALL, czyli jesteśmy tutaj. Wróćmy do pacjenta, któremu wykonaliśmy biopsję szpiku. Ustaliliśmy, że próbki zawierały mnóstwo limfoblastów, ale w jaki sposób określić o które z nich chodzi - limfoblasty B czy T? ale w jaki sposób określić o które z nich chodzi - limfoblasty B czy T? Znamy sporo markerów, które posiadają tylko limfoblasty typu B Znamy sporo markerów, które posiadają tylko limfoblasty typu B oraz sporo markerów limfoblastów typu T. Oczywiście można je w ten sposób odróżnić, ale jest jeszcze jedna charakterystyczna cecha białaczek B-komórkowych, której możemy użyć. Chodzi o to, że B-ALL związane są z translokacjami chromosomowymi. Translokacjami chromosomowymi. Niejednokrotnie wspominałam o tym, że wiele typów białaczek powstaje w związku z translokacjami, jednak w przypadku białaczek B-komórkowych chodzi o dwie konkretne. Pierwsza to t... - "t" oznacza translokację, translokacja t(12;21). Oznacza to przemieszczenie materiału genetycznego pomiędzy chromosomami 12 i 21. Druga to translokacja t(9;22). Ta pierwsza, t(12;21) występuje zwykle u dzieci z B-ALL, natomiast druga - t(9;22) u dorosłych z B-ALL. Znalezienie translokacji bardzo pomaga więc w diagnostyce. Po pierwsze, pomaga rozpoznać chorobę i po drugie, pomaga ocenić rokowania, bo okazuje się, że białaczka z translokacją (12;21) prognozuje lepiej. że białaczka z translokacją (12;21) prognozuje lepiej. Dzieje się tak dlatego, że komórki nowotworowe z tą mutacją są bardziej podatne na chemioterapię. Z różnych powodów. Ja zapamiętałam to w ten sposób, że 12 i 21 są jakby swoimi odbiciami lustrzanymi. Lubię sobię wyobrażać, że znajduje się pomiędzy nimi lustro i trochę średnio mi wyszedł ten pistolet, ale chodzi o to, że ten pistolet symbolizuje chemioterapię, która uderza w lustro wywołując eksplozję niszczącą komórki znajdujące się wokoło. Wiem, że brzmi to okropnie głupio, ale to dobra mnemotechnika, dzięki której zapamiętałam, że t(12;21) jest bardziej podatna na chemioterapię. Czasem idiotyczny przykład zapamiętuje się znacznie dłużej niż ten racjonalny. Tyle o białaczce B-komórkowej. Drugi typ ostrej białaczki limfoblastycznej to ALL T-komórkowa. Czyli chodzi teraz o tą komórkę. Na początek przypomnij sobie co dzieje się z limfocytami T po opuszczeniu szpiku. Gdzie się one udają? Zazwyczaj do grasicy, gdzie zachodzi ich dalszy rozwój. gdzie zachodzi ich dalszy rozwój. W przebiegu T-ALL duża ilość limfoblastów typu T trafia do krwi, ale także do grasicy, która ulega przez to powiększeniu i formuje się wyczuwalna masa, guz wychodzący z grasicy. To rodzi kolejne problemy, bo powiększona grasica naciska na pobliskie struktury, w tym drogi oddechowe i przełyk. w tym drogi oddechowe i przełyk. A to generuje kolejne objawy. Czyli charakterystyczne jest powiększenie grasicy. A także to, że T-ALL pojawia się przede wszystkim u nastolatków. A także to, że T-ALL pojawia się przede wszystkim u nastolatków. Łatwo to zapamiętać, dzięki trzem "T": T-ALL, czyli ostra białaczka T-komórkowa, Thymus, czyli grasica i Teenagers, czyli nastolatkowie. Na tym zakończymy ostre białaczki limfoblastyczne i przejdziemy do ostrych białaczek szpikowych. Zatem przejdziemy teraz do tej części schematu. Ostre białaczki szpikowe, inaczej ostre białaczki mieloblastyczne. W linii mieloidalnej powstaje wiele rodzajów krwinek, stąd duża ilość różnych typów ostrych białaczek szpikowych. stąd duża ilość różnych typów ostrych białaczek szpikowych. Ostra białaczka szpikowa to w skrócie AML. Będzie to na przykład AML rozwijająca się z mieloblastu, czyli tej komórki i wtedy będziemy mówić po prostu o ostrej białaczce mieloblastycznej. i wtedy będziemy mówić po prostu o ostrej białaczce mieloblastycznej. Białaczka może rozwinąć się też z monoblastu i wtedy nazwiemy ją ostrą białaczką monoblastyczną. i wtedy nazwiemy ją ostrą białaczką monoblastyczną. Analogicznie, AML powstała z megakarioblastów to ostra białaczka megakarioblastyczna. to ostra białaczka megakarioblastyczna. Może nawet pojawić się białaczka, ostra białaczka szpikowa wywodząca się z erytroblastu. To niezwykle rzadka sytuacja, więc pewnie nigdy się z nią nie spotkasz, ona właściwie nie występuje, ale istnieje taka teoretyczna możliwość. To były różne rodzaje białaczek ostrych. To były różne rodzaje białaczek ostrych. Teraz możemy przejść do przewlekłych.