If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Główna zawartość
Aktualny czas:0:00Całkowity czas trwania:8:40

Kichanie, kaszel i czkawka - film z polskimi napisami

Transkrypcja filmu video

Widzisz mojego przyjaciela obok tortu urodzinowego? Jest on bardzo podekscytowany tym, że za chwilę zdmuchnie świeczki i będzie mógł spróbować tortu. Niech podejdzie bliżej. Niech podejdzie bliżej. Skopiuję go i wkleję w to miejsce. Chwilę przed tym, jak się tu znalazł, wziął głęboki oddech, a właściwie wdech. Zrobił głęboki wdech, podszedł to tortu i za chwilę wypuści powietrze, żeby zdmuchnąć świeczki - zrobi wydech. i za chwilę wypuści powietrze, żeby zdmuchnąć świeczki - zrobi wydech. Jak wiemy, wykonanie wdechu wymaga udziału silnego mięśnia, zwanego przeponą. Jest ona jednym z najważniejszych mięśni i chciałbym, żebyś zapamiętał to, że odpowiada za wdech. Mamy też inne mięśnie wdechowe, znajdują się one pomiędzy żebrami. Te znajdujące się bliżej środowiska zewnętrznego organizmu, bardziej zewnętrznie, Te znajdujące się bliżej środowiska zewnętrznego organizmu, bardziej zewnętrznie, nazywamy zewnętrznymi mięśniami międzyżebrowymi, co jest logiczne, bo znajdują się między żebrami. Mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne. Przepona i mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne Przepona i mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne pomagają nam we wdechu. Są też inne, ale te dwa są najważniejsze do zapamiętania. Mamy też mięśnie biorące udział w wydechu. Mamy też mięśnie biorące udział w wydechu. Podczas spokojnego oddychania, wydech jest czynnością bierną, ale kiedy chcesz zdmuchnąć świeczki, powietrze musi przepływać z większą siłą, dlatego robisz to przy użyciu mięśni. Są dwie grupy mięśni wydechowych, które chciałbym, żebyś zapamiętał. Pierwsze to mięśnie brzucha, pomagające wygenerować odpowiednie ciśnienie. Pierwsze to mięśnie brzucha, pomagające wygenerować odpowiednie ciśnienie. A drugie to mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne. A drugie to mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne. Nazywamy je tak, bo leżą bliżej środka ciała, bardziej wewnętrznie. bardziej wewnętrznie. Ale także są położone pomiędzy żebrami. Te dwie grupy mięśni są najważniejsze dla wydechu. Te dwie grupy mięśni są najważniejsze dla wydechu. Chciałbym mieć pewność, że te dwie nazwy Ci się nie pomylą. Zwróć uwagę na te dwa słowa "wewnętrzne" i "zewnętrzne". Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, nasz przyjaciel weźmie głęboki wdech, a później wydmucha trochę powietrza, czym zgasi świeczki i będzie mógł nareszcie spróbować tortu. Zrobię tu trochę więcej miejsca. Zapamiętaj, że cały ten proces był zależny od woli. Nasz przyjaciel chciał zdmuchnąć świeczki, prawda? A co z czynnościami niezależnymi od woli? Przedstawię kilka takich czynności, które właściwie dzieją się same, takich, które właściwie dzieją się same, Kontroluje je mózg, więc nie musimy o nich myśleć. Żeby pokazać pierwszy przykład narysuję nos i usta. Przepływa przez nie powietrze. Wiesz już, że powietrze z nosa i ust spotyka się i podąża dalej. Tutaj znajdują się pewne nerwy, Tutaj znajdują się nerwy, które reagują na pyłki i inne substancje drażniące i się "złoszczą". Nazywamy te nerwy mechanoreceptorami. Nazywamy te nerwy mechanoreceptorami. Są niezwykle wrażliwe i wykrywają wiele różnych rzeczy, jak kurz. Kiedy mechanoreceptory coś wyczują, Kiedy mechanoreceptory coś wyczują, wysyłają sygnały do mózgu. Teraz zaczyna się robić ciekawie. To jest sygnał podążający do mózgu. Sygnał wychodzący z mózgu spowoduje kilka rzeczy. Mięśnie w tym miejscu się obniżają. To jest podniebienie, mięśnie w tym miejscu się obniżają. Natomiast mięśnie języka się unoszą, język lekko się podnosi. I działają wspólnie, by zamknąć przejście przez jamę ustną. Jest pomiędzy nimi tylko malutka przerwa, przez którą może przejść powietrze. Ale większa część powietrza przejdzie tędy. Kiedy robisz głęboki wydech, czyli kiedy powietrze przepływa na zewnątrz Kiedy robisz głęboki wydech, czyli kiedy powietrze przepływa na zewnątrz wyrzucasz powietrze przez nos. Pewnie już rozumiesz dokąd to zmierza. Pewnie już rozumiesz dokąd to zmierza. To kichanie, prawda? Kiedy zdarzy Ci się kichnąć, dokładnie to dzieje się w Twoim organizmie. Powietrze przepływa przez nos z dużą prędkością w wyniku nasilonego wydechu, Powietrze przepływa przez nos z dużą prędkością w wyniku nasilonego wydechu, by usunąć to, co spowodowało podrażnienie mechanoreceptorów. by usunąć to, co spowodowało podrażnienie mechanoreceptorów. Czyli kichanie jest rodzajem wydechu, silnym wydechem przez nos. Teraz widzisz jak to działa. Całkiem fajnie, prawda? Przejdźmy do kolejnego przykładu czynności niezależnej od woli. Powiedzmy, że jest to Twoja tchawica, w tym miejscu się rozgałęzia. W niej również są mechanoreceptory. Leżą one wzdłuż tchawicy. One także, kiedy zostaną podrażnione, wysyłają sygnały do mózgu. wysyłają sygnały do mózgu. Dzięki temu mózg wie, że coś niepokoi tchawicę. Mówią mu o tym mechanoreceptory. Co znajduje się na szczycie tchawicy? Tchawica ma niewielki otwór, tam, gdzie znajdują się fałdy głosowe. tam, gdzie znajdują się fałdy głosowe. Po bokach mamy fałdy głosowe, a tutaj mały otwór. Zostawiłem go w kolorze czarnym, żebyś widział którędy przepływa powietrze. Tak się dzieje, kiedy mówimy i śpiewamy, prawda? - powietrze przepływa wtedy przez fałdy głosowe. Tak się dzieje, kiedy mówimy i śpiewamy, prawda? - powietrze przepływa przez fałdy głosowe. Zatem, te białe półksiężyce po obydwu stronach to nasze fałdy głosowe. Mamy po dwa fałdy głosowe i małą przerwę pomiędzy nimi. Kiedy mechanoreceptory zostaną podrażnione, mózg znów wywoła kilka rzeczy. mózg znów wywoła kilka rzeczy. Powoduje wyrzut powietrza, przy pomocy mięśni brzucha i mięśni międzyżebrowych wewnętrznych. Wyrzucają one powietrze z płuc. Powoduje on również zamknięcie fałdów głosowych na krótką chwilę. Powoduje on również zamknięcie fałdów głosowych na krótką chwilę. Zamyka się ta przerwa. W rezultacie, podnosi się ciśnienie. W rezultacie, podnosi się ciśnienie. Ciśnienie rośnie i rośnie. Oznaczę to jako P i strzałkę. W tchawicy pojawia się wysokie ciśnienie. W tchawicy pojawia się wysokie ciśnienie. I w końcu, ułamek sekundy później, otwiera się przerwa pomiędzy fałdami głosowymi i powietrze zostaje wyrzucone na zewnątrz. W ten sposób kaszlemy. Nazywamy ten proces kaszlem. Nazywamy ten proces kaszlem. A co tak naprawdę się wtedy dzieje? Bardzo silny wydech przy użyciu mięśni, o których mówiliśmy, z krótkotrwałym zamknięciem fałdów głosowych, żeby wytworzyć jeszcze wyższe ciśnienie. Jeśli napierasz na coś, co jest zamknięte, wytwarzasz wysokie ciśnienie i po otwarciu w tchawicy dochodzi jakby do "mini wybuchu". Ten "mini wybuch" nazywamy kaszlem. Przejdźmy do ostatniego przykładu, narysuję szybko żołądek. Przejdźmy do ostatniego przykładu, narysuję szybko żołądek. Żołądek również ma mechanoreceptory. Na przykład gdzieś w tym miejscu. Mechanoreceptory te mogą powiedzieć "hej, żołądek jest już całkiem pełny" i wysyłać tą wiadomość do mózgu. Mówią mu o tym, że żołądek jest rozdęty. Informacja ta trafia do mózgu Informacja ta trafia do mózgu i co robi mózg? Tak samo, jak poprzednio, narysuję tchawicę z rozgałęzieniem. W tym przypadku też skupimy się na fałdach głosowych. Narysuję je w ten sposób. Niewielkie fałdy głosowe. Początkowo są one otwarte i przepływa pomiędzy nimi powietrze. Jest to oczywiście wdech. Jest to oczywiście wdech. Zapiszę to. Wdech, przy użyciu mięśni oddechowych, o których powiedzieliśmy przepony i mięśni międzyżebrowych zewnętrznych. przepony i mięśni międzyżebrowych zewnętrznych. I tak samo jak poprzednio, fałdy głosowe się zamykają. Nagle fałdy głosowe są zamknięte. Jaki jest skutek ich zamknięcia? Jaki jest skutek ich zamknięcia? Powietrze nie może już przepływać do środka. Powietrze nie może już przepływać do środka. I pojawia się odbijanie, powietrze dosłownie odbija się od zamkniętych fałdów głosowych. Nie może się nigdzie dostać. Wiesz, jak nazywamy stan, kiedy powietrze wpada do środka i odbija się od zamkniętych fałdów głosowych? Wiesz, jak nazywamy stan, kiedy powietrze wpada do środka i odbija się od zamkniętych fałdów głosowych? Nazywamy to czkawką. Nazywamy to czkawką. To ciekawe, że pod pewnymi względami działa ona odwrotnie do kaszlu, prawda? Podczas kaszlu, powietrze jest WYDYCHANE przy zamkniętych fałdach głosowych. A w tym przypadku, powietrze jest WDYCHANE przy zamkniętych fałdach głosowych. Kiedy mówię o zamkniętych fałdach głosowych, mam na myśli to, że zamykają się tylko na ułamek sekundy. mam na myśli to, że zamykają się tylko na ułamek sekundy. Robi to dużą różnicę. Czkawka wciąż jest dla nas zagadką, ale teraz masz chociaż ogólne pojęcie o tym, jak powstaje. ale teraz masz chociaż ogólne pojęcie o tym, jak powstaje.